naslovna  |  arhiva  |  strip  |  autori  |  istorija  |  online stripovi  |  striparnice  |  izdavači  |  škole stripa  |  festivali  |  linkovi  |  youtube  |  kontakt  |  impresum



Direkti linkovi: Alan Ford
Alan Ford priče broja jedan
Alan Ford Kolor izdanje
Politikin Zabavnik

Mali Politikin Zabavnik

Stripoteka Samo strip...



MojStrip magazin



Mesečni email časopis:





Autor: FRANJA STRAKA














LA BETE NOIRE
strip

DIVLJE OKO
grupa

BLACK & ANGELA
strip

SPEC ARHIVA
specifični, izdvojeni prilozi







NOVO: KOMIKAZE WEBZINE # 50!...      Press: Komikaze
  ...izašlo je novo e-izdanje Komikaza!

izašlo je novo e-izdanje komikaza: komikaze.hr/issue/50/

novo komikaze izdanje donosi 96 stranice od 13 strip autora/ica iz hrvatske, francuske, italije, češke, belgije, sad i šire.

autori: jelle kindt, robert zant, bambi kramer, apolonija lučić, damir stojnić, smelly feet dog, agata lučić, sindy čolić, harukichi, štěpánka jislová, hrvoje šebić – gaz, nils bertho, mangelos strip, ivana armanini.

komikaze program 2019 je podržan od grada zagreba i ministarstva kulture republike hrvatske.

info o autorima: komikaze.hr/komikaze-webzine-50/

jelle kindt – rođen i živi u belgiji. završio je sint-lukas umjetničku školu u brisselu. fokus: strip, tisak jellekindt.blogspot.be/

apolonija lučić – r: 1995. živi u berlinu. završila je umjetničku akademiju u zagrebu. fokus: crtež, ilustracija, slikarstvo www.instagram.com/apolonija.lucic/

damir stojnić– r: 1972. živi u rijeci, hr. završio je umjetničku akademiju u zagrebu. stripove crta od 1990. ali ih do sada ne objavljuje. izlagao na preko sto grupnih i samostalnih izložbi u hrvatskoj i šire (atena, kairo, venecija, london). fokus: strip, ilustracija, konceptualna umjetnost, kuriranje www.facebook.com/damir.stojnic.79

smelly feet dog aka marin r. fokus: ilustracije, tetovaže, animacija www.instagram.com/smelly_feet/

agata lučić  – r: 1995. živi u zagrebu. završila je srednju školu za primjenjenu umjetnost i dizajn i studira grafiku na akademiji likovnih umjetnosti u zagrebu. fokus: crtež, strip www.behance.net/agatalucic

štěpánka jislová  – živi u češkoj republici. diplomirala je na fakultetu za dizajn i umjetnost. fokus: strip, ilustracija www.jislova.com

hrvoje šebić gaz – r. 1980. i živi u pakracu, hrvatska. diplomirao je na građevinskom fakultetetu. fokus: strip, streetart, ilustracija www.facebook.com/gmaz.gaz

harukichi – r: 1973. u hokaidu. živi u japanu. fokus: strip, skladanje, pisanje gosshie.blogspot.jp

bambi kramer– rođena & živi u italiji. umjetnost upotrebljava da bi slala slike iz paralelnog svijeta u kom stvarno živi u post-boschovskom krajoliku. fokus: strip, tisak www.bambikramer.ink

robert zant je sretan da je ovdje. nekad je u los angelesu, nekad u buenos airesu a ostalo vrijeme u chicagu. pozdrav! www.instagram.com/robertzant/

nils bertho – r: 1987. živi u francuskoj. fokus: crtanje, underground stripovi, punk, raw art, malo izdavaštvo, galerija le mat www.nilsbertho.com

sindy čolić  – r: 1993. živi u zagrebu, hr. fokus: politička znanost, crtež, mačke. www.instagram.com/peezdarije

mangelos strip – strip je sada u cjelosti objavljen u 4 komikaze webzina. crtež & dizajn: ivana armanini/ scenarij: marko golub / tisak: msu zagreb & komikaze

ivana armanini – živi u zagrebu i ljubljani, hr/slo. član je hzsu. završila je srednju školu za primjenjenu umjetnost i dizajn & akademiju likovnih umjetnosti u zagrebu, hrvatska. voditeljica komikaze projekta od 2002. fokus: strip, ilustracija ivanaarmanini.net

Objavljeno: 20.04.2019.
Strip: Cane (365)      Autor: Goran Milenković
Objavljeno: 20.04.2019.
Stripovi i likovi...      Press:
  ...Noć knige u Samoboru!

Stripovi i likovi
 
MJESTO: Gradska knjižnica Samobor, Miroslava Krleže 9, Samobor, 10430 

VRIJEME: Početak programa: 23.04.2019 u 20:00 • Kraj programa: 23.04.2019 u 22:00

RADNJA: Štef Bartolić, korisnik naše knjižnice i naš sugrađanin, bit će u ulozi domaćina. Vodit će razgovor s Goranom Sudžukom i Darkom Macanom te ih predstaviti samoborskoj publici. Razgovarat će o životu strip-crtača, o prednostima i manama života umjetnika - crtača te o nizu drugih zanimljivih stvari. Sva trojica umjetnika govorit će i o likovima koji su obilježili njihove živote i stvaralaštvo.

SUDJELUJU: Goran Sudžuka, Darko Macan, Štef Bartolić

Objavljeno: 19.04.2019.
Strippasuljpiknik Strip.art.nice Buch...      Press: Strip.art.nica Buch
  ...v torek, 23. aprila 2019!

Strip.art.nica Buch in Zavod Strip art vas vabita
na Strippasuljpiknik v torek, 23. aprila 2019.
Kraj dogodka: Murgle center,
Cesta v mestni log 55, Ljubljana

Program:
19:00 – 24:00 Strippasuljpiknik
19:00 – 20:00 podpisovali in risali vam bojo Zoran Smiljanić, Gorazd Vahen, Dušan Kastelic, Iztok Sitar, Marko Kociper, Matej de Cecco, Gašper Rus, David Krančan, Andrej Štular, Bernard Kolle, Izar Lunaček, Damijan Stepančič, Ciril Horjak, Igor Ribič, Boris Jukič, Grega Mastnak, Gašper Krajnc, Igor Šinkovec … in Tanja Komadina.
20:00 – 24:00 druženje in prepevanje domoljubnih pesmi

Spodbude k nakupu:
– ob nakupu knjige Uputstvo za pripremanje – kuvanje hrane i izradu suvih improvizovanih obroka u ratu (10 €) – darilo: porcija JLA pasulja
– 30% ob nakupu knjig založnika Buch (razen knjig Mikija Mustra), ki so izšle do 31.12.2018
– 20% popusta na srbske in hrvaške strip albume, ki so izšli do 31.12.2018
– ob nakupu stripov ostalih založnikov v znesku nad 100 € – darilo: porcija JLA pasulja + pivo
– kiosk stripi od 0,50 € dalje

Pravila pri podpisovanju – risanju:
– prednost imajo kupci, ki bojo kupili stripe ta dan v trgovini – v primeru vrste, so vedno prvi na vrsti
– avtor vsakemu nariše eno sliko, vse ostalo samo podpisuje

Srečno!
Aleksander Buh
www.stripi.si

Objavljeno: 19.04.2019.
12. Salon stripa Laktaši...      Autor: Ivan Veljković
  ...izveštaj i poziv!

Jednu repliku sam ponovio najmanje petnaest puta u poslednja tri dana – iskreno sam mislio da će me Laktaši ubiti. Prvo me je čačkao onaj pajkan kreten na hrvatskoj granici zbog pasoša, onda me je vozač autobusa bukvalno prevezao preko Laktaša i pičio do Banjaluke, te sam morao 40 minuta da čekam na stanici da me za iste vrati (i usput trpeo kišu i depresiju banjalučke stanice koja je prolazila kroz renoviranje), te sam to veče, zavlačenjem šake u novčanik, nabio ćošak od nokta levog palca u metal kopče, te sam sutradan zveknuo donji zglob desnog kažiprsta o metalni stalak za kese u supermarketu, te me je, dok sam sve ovo odozgo prepričavao autorima na Salonu dok smo se gegali do restorana, žestoko okupao jedan idiot u kamionu, potkačivši naravno i dotične autore, da bih na kraju to veče zveknuo lakat o dispenzer za šampon nakon što sam se istuširao (da, zvanično sam udario lakat u Laktašima). Uz to je kiša padala bukvalno do poslednjeg dana, kada je već trebalo da idem. Čovek bi pomislio da karma nije bila na mojoj strani i da možda nije trebalo da idem, iako sam obećavao i Mazi i momcima iz „Devete Dimenzije“ da ću jednom svratiti u BiH, to jest RS, da ću doći u Laktaše i da ćemo da razmenimo pokoje pivo.

Ali karma ne može da spreči tvrdoglave ljude poput mene, a bogami nije mogla ni da spreči ovaj 12. Salon stripa da bude nešto najlepše čemu sam imao prilike da prisustvujem u skorijem sećanju.

Da odmah smaknem tehnikalije s puta, pa da se bacimo na onaj masni deo posle. Salon je održan u petak i subotu, 12. i 13. aprila u galeriji JU „Centar za kulturu i obrazovanje“; Salon se inače vodi kao zvanična manifestacija ove kulturne ustanove, s obzirom da su suorganizatori. Drugi, ključni suorganizator i idejni tvorac je vazda vredni Milorad Vicanović Maza, „najbolji strip crtač na drugom spratu njegove zgrade“ kako voli da kaže (doduše voli da kaže i adresu iste, koju sam zaboravio). Čovek bi pomislio da je nemoguće održati salon stripa ako ste samo jedan čovek, uz ispomoć porodice i radnika u sklopu kulturnog centra. Ali je Maza uspeo u nameri, i to na više polja. No, da se vratimo na zvanične podatke. U sklopu manifestacije je bila otvorena berza stripa, gde su se prodavala izdanja iz zemlje i regiona. Mogli ste, da ste tamo bili, da nabavite stripove „Darkvuda“, „Komika“, „Besne kobile“, „Fibre“, „Lavirinta“, „System Comicsa“, „Ludensa“, „Publike“ i naravno „Devete Dimenzije“. Bilo je svakako još izdavača, kao i još indie izdanja, ali se iskreno ni ne sećam ko su. Izložba je bila tematska. Isprva, tu su bili radovi sa prošlogodišnjeg Salona, i to podjednako radovi profesionalnih strip crtača i omladinaca koji se tek uče crtanju. Ovakav karakter nije izostao ni na radionici, ali o tom ću ukratko. Drugi deo izložbe je otišao na table iz strip-izdanja „Stripovjetke“, adaptacije pisanih dela Petra Kočića. Autori ovog izdanja, Predrag Ikonić i Milan Mladić, su takođe gostovali.

No, kad smo već kod gostiju, treba progovoriti malo i o njima. Od autora, sem gorepomenutih u Laktašima su još prisustvovali i Filip Andronik, Borislav Maljenović, Midhat Kapetanović, Desimir Miljić, Ismet Erdić, Zdravko Knežević, Srđan Vranješ, Dejan Šijuk, Kenan Halilović, Armin Ozdić, Jovan Bratić i Milan Drča. Među gostima se našao i Piter Bolen, gost iz Belgije i organizator više festivala u toj zemlji, kao i dugogodišnji prijatelj Maze. Neko ko je, poput mene, konačno smognuo vremena da zapravo poseti Laktaše. Bili su prisutni i organizatori strip festivala u Mostaru kao novi-stari prijatelji Salona. Pominjem sve ove autore (i izostavljam sebe) jer je bilo ključno samo videti radionicu u akciji. Cela koncepcija iza Salona u Laktašima je „crtaj i pojaviće se“, i praksa je pokazala da je to tačno. Video sam jednu curicu kako je nanizala, ko od šale, pet radova zaredom samo zato što se rascrtala gledajući druge. A kad vidiš paralelno dete koje je drugi razred osnovne koje sedi pored, recimo, Filipa Andronika ili Bore Maljenovića i kako oboje crtaju strip-junake kao da je to najnormalnija i najsvakodnevnija stvar na svetu, prosto ti se razgali srce. I deca su, naravno, bila znatiželjna. Izlišno je reći da su bila prisutna deca ne samo iz Laktaša, već i iz Banjaluke i Gradiške.

Svakako treba ukratko pomenuti neke od autora individualno. Recimo, Jovan Bratić je relativno skoro izdao velelepan album „Ponori zla“ sa tematikom drugog svetskog rata. S obzirom na veličinu albuma, ni ne čudi što je davao izjave za lokalnu televiziju glede svog dotadašnjeg (i sadašnjeg) rada. Srđan Vranješ, pak, je bio na neki način „zvezda večeri“. Njegova manga „Last Hope“ je postala lokalna novina i raširila se vrlo brzo. Naravno, crtež u istoj je priča za sebe, o čemu sam naravno i pričao sa njim nadugačko, ali me je jedna stvar fascinirala. Naime, njemu su najviše prilazili ljudi za posvete i razgovore. Njemu, pa Mazi. A upamtimo, Maza je izgurao preko 35 albuma za Francuze. Deca su pitala Vranješa da im objasni kako se crta, na šta je on nesebično davao odgovore. Takav entuzijazam za domaći proizvod iskreno dugo nisam video i pribojavam se da dugo neću. Maza je, naravno, svima redom crtao posvete kada je stigao, jer mu vreme nije dozvoljavalo kao organizatoru da se mnogo zadržava. I naravno, Andronik nije zaostajao ni najmanje, te su njegovi crteži pljuštali uzduž i popreko.

Ali nije samo strip bujao u centru za kulturu. Za štandom stripa smo imali prilike da vidimo i ručno rađene statuice znamenitih Srba (potpisnik ovih redova je hteo cara Dušana, ali ga nije bilo pa se zadovoljio Karađorđem). Naravno, treba pomenuti i suprugu Midhata Kapetanovića, Adilu Hamzić, koja je izlagala i prodavala bedževe i ogrlice ručne izrade, sve u znaku pop-kulture (serije, filmovi, animacija, strip i sl.); od iste sam pribavio bedž jednog ksenomorfa za devojku, ka’ što je i red. Naposletku, tu je bio i maketarski klub „Kastel“ iz Banjaluke. Ako ste zaljubljenici u makete aviona, tenkova i drugih ratnih vozila, toplo preporučujem da istražite ove fine ljude i da im overite radove.

Laktaši su u 2019-toj godini imali tu čast da u dva dana uživaju u naizgled skromnom, ali suštinski bogatom programu. Tačno je, veći festivali imaju tribine, promocije, intervjue i konkurse, ali Salon nije takav. Salon dotiče u ono suštinsko kod stripa, u međupovezanost i saradnju kakva se samo spontano rađa. Primera radi, momci iz Mostara su već razgovarali sa budućim gostima njihovog festivala upravo ovde, Vranješ je privodio kraju drugi tom mange i razgovarao o potencijalnim daljim radovima, a ni ne smem da vam pričam koliko sam kontakata pokupio i novih projekata začeo na licu mesta. Negde iza se, takođe, već šuškalo o potencijalnoj saradnji nekih autora na pomolu i momaka iz „Devete Dimenzije“. Šta će biti, videćemo. Nije džabe naziv ovog teksta „izveštaj i poziv“. Iskreno bih pozvao svakog ko je u mogućnosti da poseti Laktaše sledeće godine i sam se uveri u ovo što pišem.

Za kraj, treba reći ovo. Ako je sijaset ljudi iz Banjaluke, Prnjavora, Gradiške, Mostara, Beograda, Sremske Mitrovice, Doboja, Sarajeva, Mostara, Budžima, Zenice, Nevesinja, pa čak i Belgije, sijaset među kome su i odrasli i deca, i autori i konzumenti, i stripari i maketari, došao u jedno malo mesto i ostalo u istom bez obzira na kišu i hladnjikavo vreme, onda o visokom kvalitetu Salona stripa u Laktašima ne treba polemisati ni reči dalje.

Ivan Veljković, 18. april 2019.
Objavljeno: 18.04.2019.
14. godišnja izložba škole i radionice...      Press: USUS
  ..."Đorđe Lobačev", četvrtak, 18. aprila, 19 časova Galerija DKCB!

Četrnaesta godišnja izložba radionice stripa, ilustracije i koncept arta „Đorđe Lobačev“ sa prijatelјima
18. april – 7. maj 2019.
Dečji kulturni centar Beograd, Takovska 8, www.dkcb.rs

OTVARANјE
četvrtak, 18. aprila, 19 časova Galerija DKCB

Učesnici izložbe: Milica Mastelica, Miloš Slavković, Vid Todović, Jovan Ukropina, Ivana Lazić, Stevan Kovačević, Marko Šerer, Milan Mišić, David Širkoski, Darko Stojanović, Siniša Banović, Aleksandar Obradović, Milica Marković, Saša Arsenić, Andrijana Tomić, Iva Atoski, Darko Pajčin, Nevena Marković, Leonardo Barbi, Petar Savićević, Jakov Savićević, Una Mladenović, Ognjen Stojanović, Dušan Raković, Srđan Jerković, Miloš Đorđević, Katarina Mirčić, Ana Živković, Sara Živković, Milosav Ostojić, Ivan Savić, Bojan Glišić, Ana Nedelјković, Nikola Filipović, Luka Ducić, Mina Milenković, Aleksandar Milenković, Nemanja Simović, Svetlana Seferović, Saša Ćatić, Rastko Novičić, Jovan Borka.

Impresum:
Za izdavača: mr Dragan Marić, direktor
Koncepcija i postavka izložbe: Vladimir Vesović, likovni pedagog
Lidija Seničar, urednik likovnih programa DKCB
Grafičko oblikovanje kataloga: Zoran Mihailović
Objavljeno: 18.04.2019.
Strip: Kumova slama (31)      Autor: Mirko Zulić
Objavljeno: 18.04.2019.
Dve izložbe/promocije stripa...     Press: NKC
  ...Fantastični svetovi Marka Stojanovića i
  STRIP 9. TRIP 2019. - Sabahudin Muranović MURAN!

U Niškom kulturnom centru se 19.04.2019. u 17 časova, otvara izložba "Fantastični svetovi Marka Stojanovića"... dok će u četvrtak 18.04. u Petrovcu na mlavi biti otvorena samostalna izložba strip crteža Sabahudina Muranovića Murana i održati promocija strip-albuma "Do pakla i nazad".

Objavljeno: 17.04.2019.
Aleksa Gajić u Noći muzeja...     Press: Narodni muzej Veliko Gradište
  ...u Narodnom muzeju Veliko Gradište!
  Noć muzeja,18. maj 2019. 16:00-24:00

Aleksa Gajić naš renomirani strip crtač u Noći muzeja učestvovaće u Narodnom muzeju Veliko Gradište, i biće premijerno prikazan strip pomenutog autora pod nazivom "Od Hadrijana do ponizne Sofije". Strip će biti urađen u formi premotavanja u kutiji, kao klasičan strip album i u formi filma. Srdačan pozdrav, Narodni muzej Veliko Gradište


Koliko jedna sredina može da bude zavodljiva i fascinantna jeste primer dva artefakta iz fundusa muzeja Veliko Gradište, koji su poslužili kao inspiracija koja je zasnovana na tradiciji.

Hadrijanov novčić – kvadrans, kovan u današnjem Velikom Gradištu, koji na reversu ima ispisano ime Pincum koje označava reku Pek koja se uliva u Dunav kod Velikog Gradišta. Od Hadrijanovog novčića je predpostavljamo neki rimski legionar napravio privezak koji je nosio sa sobom kao primer ljubavi prema okruženju u kome živi.

Litografska razglednica Velikog Gradišta koja je putovala 1902. Godine iz Beograda za Veliko Gradište i na kojoj ćirilicom piše: NEMOJTE SE LJUTITI ŠTO SAM OTPUTOVALA JER JE MORALO BITI RADI MOJE BUDUĆNOSTI. U POTPISU PONIZNA SOFIJA, MODISTKINJA DO KOLARCA.

Između ova dva artefakta nastala je priča na nebu i zemlji u rasponu od 2000 godina na prosotru Dunava između Velikog Gradišta i Beograda.

Ova inspiracija tradicijom napraviće mnogo novih artefakata koji će jednog dana biti inspiracija u tradiciji.

Ova priča će u noći muzeja biti predstavljena na tri načina: u formi premotavanja stripa u kutiji, u formi klasičnog strip albuma i kao animirani film. Glavni autor je naš renomirani strip crtač Aleksa Gajić.

Paralelno biće predstavljena izložba gradištanskih dobrotvora braće Đoređević, bez kojih ovaj muzeja ne bi ni postojao.

Objavljeno: 15.04.2019.
Strip: Noćni sud (107)      Autor: Franja Straka
Objavljeno: 14.04.2019.
Strip: Cane (364)      Autor: Goran Milenković
Objavljeno: 13.04.2019.
Hrabri Gaša ubija ajkulu...      Autor: Ilija Bakić
  ...turpijicom za nokte! – “Gaša
  Šeprtlja 14-16” Andre Frankena;

  izdavači “Beli put” i “Darkwood” 2017.

Gaston odnosno Gaša Šeprtlja Andre Frankena (1924-1997) pojavio se kao glavni junak stripa 28. februara 1957. godine na stranicama “Le journal de Spirou” a do tada je “statirao” u  epizodama Frankenovog serijala “Spiru i Fantazio” – zapažana je njegova pojava u priči “Povratak u mezozoik” u kojoj kroz gust saobraćaj vozi bicikli i nonšalantno čita novine a par slika kasnije nosi polomljeni bicikl; u sledećoj epizodi Gašu zamalo da pregaze baš Spiru i Fantazio! Gaša je, i pošto se osamostalio, nastavio druženje sa dvojicom reportera i njihovim ljubimcem Marsupilamijem. S druge strane, ovi junaci će se povremeno pojavljivati (na plakatima ili kao lutke) u “Gaši Šeprtlji” da podsete čitaoce na sebe ali i da Franken podgreje nostalgiju prema starim junacima.

Početna postavka-pozornica stripa je brzo definisana: Gaša je administrator u redakciji strip magazina koji se zove “Spiru” (u ovdašnjem prevodu “Stripoteka”); izdavačka kuća zove se, saznajemo to u ovom tomu, “Bela šuma“. On se, koliko god može, ne meša u svoj posao - radije peče palačninke - pa ima problema sa gomilama nesređene pošte; svoju prirodnu lenjost pokušava da kompenzira pronalazačkim poduhvatima koji uglavnom neslavno završavaju. Kolege iz redakcije ga trpe sa manje ili više gunđanja ali ponekad i njima prekipi pa mu žestoko odgovore – osim gospođice Zorice koju Gaša oduševljava a on nju vodi na lude izlete i zamišlja u još luđim mačo-avanturama (kakve su jahanje ajkula ili borbe s ajkulama - turpijicom za nokte). Pored stalnih likova novi kolega od ovog toma je Brančilo, rođeni depresivac i baksuz kome baš ništa ne polazi od ruke. U redakciju povremeno dolazi gospodina Gužvić sa namerom da potpiše ugovor  ali to mu nikad ne uspe jer Gaša redovno, najčešće nenamerno, upropasti taj presudni trenutak. Redakciju povremeno poseti i provalnik Fredi “Čarobni prsti” koji, naravno, izvuče deblji kraj. Izvan redakcije Gaša redovno sreće svog drugara Žiću ali i nesretnog i nespretnog policajca Milkana koji najčešće izvuče deblji kraj iz susreta sa Gašom ili njegovim prastarim automobilom Fijatom 509. Kao što obožava svoj auto Gaša obožava i svoje ljubimce neobuzdanu mačku i namćorastog galeba koji terorišu svakoga u redakciji te ribicu Šaranka; generalno Gaša je ljubitelj prirode i živog sveta – tu se računa divlja puzavica i pomahnitali kaktus ali i druge biljke (neke su i mesožderke) koje čuva na poslu. Mada, nije uvek lako sa prirodom pa tako sova koja huče čitave noći ne dozvoljava Gaši da zaspi a on joj uzvraća celodnevnim sviranjem na gitari da i ona vidi kako je biti neispavan! A u netipičnoj epizodi u kojoj je Gaša reporter u poseti ZOO vrtu on otkriva svoje parnjake iz prirode - lenjivce. Lenjost se ponekad prepliče za genijalnim zamislima - tako Gaša “gradi” duboke tunele u arhivi i tamo blaženo drema! Ponekad, pak, od arhive pravi lavirinte za zabavu kolega ili mu, opet, na valšeban način uspeva da, kao rudar, pronađe traženu knjigu. Naravno, ti trenuci genijalnosti ne traju dugo a češći su oni u kojima on dekumentaciju i svakojake drangulije lopatom tovari u orman.

Gaša je oličenje prosečnog čoveka: ni po čemu izuzetan, ne preterano bistar i uredan, večito neispavan i spreman da to nadoknadi, sklon “hvatanju krivina”, s manjkom uvažavanja za šefove i umišljene bogataše. On ima žestoku potrebu da izmisli metode koje će olakšati rad u redakciji i svim ljudima na svetu (a njemu doneti slavu i novac); naravno, ovi pokušaji neslavno završavaju ali to njega ne koleba u dobroj nameri. Gaša zaslužuje odrednicu “šeprtlja” ali ga to ne diskvalifikuje u svesti čitaoca koji mora sebi da prizna da ni sam nije mnogo bolji.

Svaka Gašina dogodovština počinje i završava se na istoj tabli što je od Frankena osim izuzetnog crtačkog majstorstva tražilo posebnu disciplinu i način razmišljanja koji je razvio do savršenstva. Ovaj tom sadrži tri “obična” albuma (table od 709 do 847) i zanimljiv je i po tome što Franken povremeno razbija klasičnu tablu crtežima bez okvira ili njenim potpunim ukidanjem - izveštaj sa utakmice je novinski članak sa ilustracijama.

Zahvaljujući “Darkwoodu” i “Belom putu” konačno je na ovim prostorima moguće pročitati kompletan strip; za razliku od ranijih haotičnih objavljivanja ovog puta su table poređane hronološki, odštampane kvalitetno, u punom koloru i uvezane u tvrde korice. Čitav serijal (u šest tomova) nezaobilazno je štivo za ljubitelje 9. umetnosti ali i svekolike umetnosti jer je “Gaša Šeprtlja”, u izboru čitalaca lista “Mond”, svrstan među 100 najboljih knjiga XX veka!

(„Dnevnik“, 2019)
Objavljeno: 12.04.2019.
Razgovori o stripu... (39)      Autor: Predrag Đurić
Milan Bukovac je rođen 01.10.1947. godine u Futogu. Oženjen je i otac dvoje dece. Po završetku građevinske tehničke škole zaposlio se u novosadskom građevinskom gigantu Neimar, gde je radio ko gradjevinac narednih 36 godina. Dobitnik je mnogih domaćih i inostranih nagrada za strip i karikaturu. Živi u Futogu. Godine 1979. sa Nikolom Maslovarom i humoristom Vojislavom Ratkovićem osnovao je  grupu FONS.
Milan Bukovac je jedan od prvi domaći autor na stranicama Stripoteke – strip Slonko debituje 1978. godine i izlazi do 1980. godine u ovoj reviji.
Tokom 1979. godine u Yu stripu objavljuje Sunčicu i Zvezdana (za neke nastavke scenario je pisao Vojislav Ratković), strip koji je nagrađen trećom nagradom za humoristički strip. U istom časopisu tokom naredne dve godine objavljuje stripove Zoohumorijada i Ljutko, kao i Trapavzana prema scenariju Nikole Maslovare.
U periodu 1985-1987. godina u Novom strip zabavniku i Mapet bebama objavljuje strip Gogo. Neke epizode kasnije su reprizirane u Horusovim izdanjima.
Prema scenariju Nikole Maslovare radi na stripu Pink Panter za švedskog izdavača Semik.
Među ostalim Bukovčevim stripovima su i Traponje (Politikin zabavnik), Ad Grizli (Dnevnik), Komšije (Futoške novine), Radiša (Osmeh), Ljupko i Cupko (Kekec), Pega (Denis).
Kao uspešan karikaturista, Bukovac objavljuje svoje karikature od 1966. godine u Osmehu, Veselom svetu, Ježu, Pavlihi, Kerempuhu, a kasnije i u italijanskom Humor grafiku i francuskom Stoblažu. Prisutan je i na raznim domaćim i stranim festivalima.
  Intervju: Milan Bukovac

Ko je Milan Bukovac?
Građevinac, karikaturista i pecaroš.

Rođeni ste u Futoga 1947. godine. Čega se najradije sećate iz detinjstva?
Kakvo može biti detinjstvo, nego predivno! Fudbal smo igrali do besvesti na našoj pijaci, a u letnje vreme su nas tražili oko Dunava.

Kada ste prvi put došli u kontakt sa stripom? Koje stripove ste posebno voleli?
Večernje novosti su imale tri stripa koji su objavljivani u kaiševima – čuveni Cisko Kid, akcioni Ben Bolt i humoristički Porodica Tarana čuvenog Džo Makmanusa. Mene je zainteresovala animacija, a posebno crtanje likova ove porodice. S ponosom sam te likove „skidao“ i crtao na školskoj tabli.

Kada ste počeli da crtate? Da li je u vašoj okolini bilo umetnika koji su uticali na vas i pomagali vam?
Zaista nisam imao privilegiju da mi neko daje savete, a likove sam stvarao po svom nahođenju. Oduševljavao sam se sa Alberom Dibuom, čuvenim francuskim karikaturistom.

Kada ste prvi put objavili strip i kako je do toga došlo?
U novosadskom humorističkom časopisu Osmeh objavljivao sam karikature. Jednom prilikom sam navratio u redakciju noseći strip Radiša, koji je rađen u kaišu i tako je moj prvenac zaživeo.

Kako ste došli na ideju za Sunčicu i Zvezdana?
Vrlo je teško uraditi nešto, a da ne podseca na neke materijale, tako i taj strip. Mi smo se trudili da oslikamo naše mentalitete i osobine. Nas trud je nagrađen prvom nagradom na Jugoslovenskom konkursu za strip u organizaciji Dečjih novina iz Gornjeg Milanovca.

Kako je došlo do saradnje sa Vojislavom Ratkovićem?
Mnogima nije poznato da je Vojislav Ratković vrsni aforističar. Bili smo dobra i dobitna kombinacija.

Vaš strip Slonko jedan je od prvih domaćih stripova objavljenih u Stripoteci. Kako je došlo do ove saradnje?
Taj strip vuče poreklo iz moje čuvene faze „krompir“ stila. Znači, pojednostavljena stilizacija, tanka, beživotna linija. Ipak, ponosan sam jer je to jedan od prvih domaćih stripova objavljen u našem prestižnom strip magazinu Stripoteka.

Sa Dnevnikom ste sarađivali na stripu Gogo. Možete li nešto reći o ovoj saradnji?
Moj omiljeni lik! Kada sam ga stvarao, imao sam na umu legendarnog Šilju. Smotanog i trapavog, a nadasve simpatičnog i pozitivnog.

Kako je došlo do saradnje sa Semikom na Pink Panteru? Koliko tabli ste uradili i po čijim scenarijima?
Varijanta zvučeća i zvečeća. Prvo, to je svetski poznat lik, a sada nešto razmišljam, mislim da je i taj autor imao u vidu Šilju, kada je dizajnirao lik. Za ove epizode sam intenzivno koristio Diznijevu literaturu, naročito u iscrtavanju pozadina. Rekao sam – zvečeća varijanta. Da, bilo je para i to poprilično. Nikola Maslovara mi je nesebično pomagao da savladam gradivo.

Dosta ste sarađivali sa Nikolom Maslovarom. Možete li opisati sećanja na ovu saradnju?
Kompletan autor, crtač i scenarista. Bas vrhunski! Zahvaljujući Nikoli i Radiču Mijatoviću Miši ja sam od dugogodišnjeg karikaturiste postao strip crtač. Žrtve su bile poprilične jer sav moj rad, trud na stvaranju sopstvenog stila morao sam eliminisati i prihvatiti stripski način razmišljanja.

Možete li reći po nekoliko rečenica o svakom od vaših preostalih stripova – kako su nastali, koliko je tabli objavljeno, kakve su vam uspomene na ove stripove, sa kim ste sarađivali - scenaristi... (Traponje, Pega, Radiša, Ljupko i Čupko, Ad Grizli...)
Sve su to moja deca, ha, ha! Mislim da sam ostao nedorečen. Prosto sam se gubio. Sarađivao sam sa pomenutim autorima, tako da se ne ponavljam.

Da li ste nekada pokušali da se bavite realističkim stripom?
Ne bih ni pokušao. Mislim da nemam talenta za to.

Objavljeno: 11.04.2019.
Strip: Kumova slama (30)      Autor: Mirko Zulić
Objavljeno: 11.04.2019.
Otvaranje izložbe APOKALIPSA - BOR,...     Press: ARTGET
  ...Emanuele Mašoni i Aleksandar Zograf, Apokalipsa – Bor, fotografija i strip!

    Otvaranje izložbe APOKALIPSA - BOR,
    četvrtak 11.4.2019, 19h, Galerija ARTGET,
    KCB, Knez Mihailova 6

    Emanuele Mašoni i Aleksandar Zograf,
    Apokalipsa – Bor, fotografija i strip

    Galerija ARTGET
    STETIKA APOKALIPSE
    Emanuele Mašoni  – Borska beležnica
    11. 04 – 2. 5. 2019.

    Duša i telo savremenog čoveka su raspolućeni. Prvo čezne za lepim i dobrim. Drugo vapi za samoodržanjem. U tom procepu počiva – da, počiva – Bor, bez stanovnika koji su isčezli u apokalipsi duhovne ispražnjenosti i egzistencijalne surovosti. Upravo takav Bor fotografiše Emanuele Mašoni. Nema u ovim Mašonijevim fotografijama ni decidnog siromaštva, ni beznađa  – što bi se očekivalo od dokumenatrne fotografije. Apokalipsa je kraj, a ne ožiljak na bolesnoj duši i izmučenom telu. Posle smaka dolazi novi početak. Kad je slikao prizore borske nedođije, Mašoni nije znao da je na pomolu rešenje za sunovrat basena. Međutim, kao da je naslućivao. Jer, njegovi snimci iz ciklusa koji je nazvao Borska beležnica dokumentuju gotovo do kraja apstraktnu estetiku apokalipse.
    Rad fotografa se uobičajeno smatra imitativnim. No, u osnovi toga je velika zabluda. Okolina ne može da se imitira jer bi onda fotograf bio u ulozi nekoga ko podražava dugotrajan proces. Ali, okolina može da se preslikava. Upravo to čini Mašoni, tako što preslikavanje proističe iz svesti da i propadanje može da ima svoju estetiku.
    Umetnik fotografijeEmanuele Mašoni viđeno (u Boru) prisvaja kao kapital slikovnih znakova za svoje likovne ciljeve, sapete između dve sfere interesovanja. Jedne – snimaka apokalipse (u savremenom značenju te reči) rudnika i rudarskog gradića. Druge – slika fantazmagorične lepote gotovo halucinantne okoline. I kao što izvorno reč apokalipsa ne označava katastrofu sudnjeg dana već podizanje vela/razotkrivanje/otkrovenje, tako i Mašonijeve fotografije emaniraju pretežno estetiku apstraktnog.
    Fotograf je u ulozi Tvorca. Njegov usud gordosti svakako nije vrlina u hrišćanskom smislu vizionarske najave kraja istorije i dolaska Božjeg izaslanika, ali je opravdan time što Umetnik svojom produktivnom snagom stvara Umetnost – onu koja se ne divi majci prirodi kao takvoj, već sebi daje pravo da u njenom sunovratu nalazi estetiku. Neutažen je čovekov krik, čak i iz zloslutne dubine jalovišta! Gerniku, prestonicu Baska, fašisti su sravnili sa zemljom, pa ipak, na njenoj katastrofi „nikla je“ jedna od najvrednijih i najlepših slika svih vremena!
    Milena Marjanović

    KAO ANĐEO KADA RAZMIŠLJA O APOKALIPSI
    Priča o Borskoj beležnici Aleksandra Zografa, sa svojih 14 tabli u boji i celokupnom strukturom, podseća na arheološko iskopavanje. Počinje dokazom prisustva rude u ovom regionu, prisustva bakra, teškog metala, blistave bezvremenosti. A ipak, to je samo privid, jer zahvaljujući njegovom arheološkom metodu, odmah ga prekriva ljudski vremenski okvir: otkriveni predmeti podsećaju nas da je evropska istorija metalurgije počela u Boru i da se nastavlja transformišući se u geo-istoriju ili geopolitiku do današnjih i budućih vremena. Priča se završava poslednjim iskopavanjem: ekshumacijom posmrtnih ostataka mađarskog pesnika Mikloša Radnotija (1909–1944), koji je za vreme nacističke okupacije deportovan na prisilni rad u rudnike bakra i na kraju ustreljen u vrat u jednom maršu smrti. Pesnikovi posmrtni ostaci: ono što je ostalo od njegovog tela, njegovi poslednji mali lični utisci i poslednje pesme – Borska beležnica.
    Zograf se ovde direktno suočava sa razornom materijalnom prolaznošću i odgovara na izazov biranjem najlaganije od svih umetnosti – stripa. To je umetnička forma koja se sastoji od vazduha – čak i u vizuelnom smislu, sa rečima koje lebde iznad slika, zatvorene ili nezatvorene u „oblačić“. Njegov sveden i precizan govor se, na kraju krajeva, izvanredno ogleda u pesnikovoj vizionarskoj beležnici: jedina šansa umetnosti da se suoči sa ponorom jeste da pronađe neki jednostavan znak – koren, mesečev zrak, opušak cigarete među usnama – nešto što može popraviti stvarno stanje stvari, nešto što može vratiti one jedinstvene, svakodnevne predmete koji nam omogućavaju da se ne prepustimo. Upornost da svedoči je najtipičnija odlika umetnosti koja pokušava da se bavi holokaustom, koja se usuđuje da opisuje neopisivo: baš takva odlučnost karakteriše slikarstvo Zografa, koji se hvata u koštac sa pravcem nazvanim strip-žurnalizam dovedenog do ivice ponora. Kao specijalni reporter s olovkom u ruci, primoran je da detaljno opiše događaj, sažeto, jednostavno i iscrpno. Pa ipak, njegovi brzi potezi pažljivo čuvaju jasnu završnicu svake linije; on ih zgušnjava unutar prostora moćnog živog znaka i digitalno boji svaku tablu – tehnika kojom savršeno vlada. „Kopanje“ koje Zograf vrši svojim stripovima razotkriva stvarnu stratigrafiju, jer otkriva isprepletanost onoga u što se čovečanstvo pretvorilo i onoga što čovečanstvu mora ostati, njegovo sećanje, njegova istorija nasilja za koje uvek postoji rizik da ih prekriju nove psihološke ili ideološke naslage i materijali.
    Ilari Valbonezi

    Emanuel Mašoni (Rim, 1967) od devedesetih godina prošlog veka radi u svetu modne fotografije. Od samog početka, pored produkcije, bavi se i istraživanjem drugih tema i situacija: mesta mikro-istorije, kako bi se fokusirao na „margine“ velikih istorijskih pokreta. Od 1994. do 1996. godine, Međunarodni komitet Crvenog krsta (ICRC) ga je slao u Bosnu, Srbiju, Kosovo, Jermeniju, Čečeniju, Dagestan, Azerbejdžan, Gruziju, Abhaziju, Irak i Avganistan sa zadatkom da dokumentuje rehabilitaciju ljudi koji su stradali od mina. Postepeno su se od njegovih istraživačkih fotografija formirale poetičnije i čvršće strukturisane serije koje nastoje da se približe lokacijama mikroistorije, gde događaji dobijaju nove dimenzije i nove nivoe značaja, ili motivima vezanim za trenutke, ličnosti i događaje koji su obeležili istoriju time što su uticali na kulturnu, socijalnu i političku savest.
    Godine 2017 je, u Zemaljskom muzeju i Historijskom muzeju Bosne i Hercegovine, otvorena njegova prva retrospektivna izložba pod nazivom Muzej je zatvoren (2013–2017). U januaru 2018. godine njegova serija Suvenir– devet fotografija postavljenih na lajt boks, koje prikazuju preparirane životinje iz kolekcije Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine u Sarajevu – izložena je kao javna instalacija, osvrt na opsadu Sarajeva, u Preradovićevoj 5 u Zagrebu. Serija fotografija pod nazivom Borska beležnica, koja je započeta u Srbiji 2017. godine, prikazana je na Budimpeštanskom festivalu fotografije 2018. godine i, u januaru 2019. godine, u Mađarskoj akademiji u Rimu, u saradnji sa Bibliotekom Akademije nauka. Katalog izložbe (u izdanju Balkanology), uvršten je u Izložbu foto knjiga u Muzeju Benaki, Atinski festival fotografije, 2018. godine.

    Saša Rakezić, alias Aleksandar Zograf (Pančevo, 1963), objavljuje stripove u jugoslovenskoj periodici od 1986. godine, a od ranih devedesetih aktivnije u inostrastvu, naročito u Americi, u časopisima kao što su The Comics Journal, Zero Zero, Weirdo, Rare Bit Fiends, Buzzard, Tantalizing Stories, The Stranger, New City. Fantagraphics Books publikuju više njegovih samostalnih naslova: Life Under Sanctions, Psychonaut #1 i Psychonaut #2. Počev od 2003. godine, redovno radi dve strane stripa u boji za beogradski nedeljnik Vreme. Samostalne izložbe je imao u Pančevu, Beogradu, Sijetlu, Parizu, San Francisku, Poatjeu, Rimu, Solunu, Beču. Samostalne naslove je objavio u Britaniji (Dream Watcher, Bulletins from Serbia), Italiji (Diario, Lettere dalla Serbia, Psiconauta, Salluti dalla Serbia, C’e vita nei Balcani, Appunti 1, Appunti 2, Storia, Segnali), Francuskoj (E-Mails de Pancevo, Bons Baisers de Serbie, Vestiges du monde), Španiji (Como Fui bombardeado por el mundo libre, Fin de siglo, Vida en los Balcanes), Srbiji (Okean iznenađenja, Mesec i ognjeno srce, Polovni svet, Osveta crvene veštice, Dvaput naopačke, Zlato na Mesecu, Mala otkrića), Hrvatskoj (Tušta i tma), Finskoj (Elamaa Saarroksissa), Nemačkoj (Psychonaut), Grčkoj (Hairetismata apo ti Servia), Mađarskoj (Pszichonauta, Elhasznalt vilag), Portugaliji (Mundos em segunda mao 1, 2), Japanu (Bakugeki-chi Serubia karano tegami), Poljskoj (Pozdrowienia z Serbii)

Objavljeno: 10.04.2019.
Post Scriptum (192)      Autor: Zoran Đukanović
Stripski izraz majstora ilustracije
(Petar Meseldžija, „Kanu“,
System Comics, 2019)

Petar Meseldžija (1965, Novi Sad) je izuzetna i pomalo paradoksalna figura stripskog pejsaža. S obzirom na celinu opusa, kratko se zadržao u stripu, a ostao uvek poštovan kao talentovani crtač, a potom i prerastao u crtačku figuru koju mnogi u regionu, a i u svetu, dižu na pijedestal velikog majstora figurativne ilustracije i narativnog slikarstva realističke fantasy stilizacije.

Zahvaljujući delu odrastanja koje je proveo u Krečedinu kod dede i babe, njegov ujak, strastveni čitalac stripova koji je ovu vrstu magičnog čitanja pretpostavio čitanju školskih udžbenika u kome se mnogo manje prepoznavao, doveo ga je u inicijalnu vezu s medijem. Meseldžija započinje svoju strip karijeru pocetkom osamdesetih radeci na karikaturalnom stripu (Krampi, po sopstvenim i scenarijima Dušana Dude Vukojeva za Stripoteku), da bi uskoro počeo da se pomera za mali korak bliže ka realizmu (dve epizode Kreker Kida u listu Neven), a kratak strip Čuvar istine bio je odlazak u svet realističke stilizacije. Takav je bio i strip na četiri table bez reči Lov (scenario Duda Vukojev; strip je nastao 1987; objavljen u Stripoteci br. 908) Kratki stripovi sabrani su u knjizi Esmeralda i druge priče (Rosencrantz, 2012), a potom Krampi i Kreker Kid  u zajedničkom albumu (Rosencrantz, 2014).

1991. godine, kad i potpisnik ovih redova, Meseldžija odlazi da živi u Holandiju. Nakon što je završio strip Kanu, u potpunosti se posvećuje ilustraciji i slikarstvu, postepeno osvajajući veliki broj fanova koji verno prate svako njegovo objavljivanje i izložbe, uključujući kupovinu originala koji postaju sve traženiji i nalaze se po privatnim kolekcijama u Srbiji, Holandiji, Nemačkoj, Francuskoj, Italiji, Belgiji, Švedskoj, Americi, Hong Kongu i Australiji.

Sve Meseldžijine publikacije, van pomenutih sabranih stripova, pripadaju vanstripskim medijima. Takve su knjige ilustracija Peter Enkorak, Kralja Artur i vitezovi okruglog stola, a među njima posebno se izdvaja Legenda o Baš Čeliku (Zmaj, 2008. godine u Srbiji, a u Americi pod naslovom The Legend of Steel Bashaw, Flesk Publications, 2010) za koju je napisao i tekst, inspirisan mitologijom i narodnim bajkama.  Slovarica (Rosencrantz, 2014) je knjiga za decu po stihovima Dude Vukojeva, za njim dolazi Knjiga o džinovima (napisana na engleskom za Flesk Publications, preveo Goran Skrobonja, System Comics, 2015) i potom, kao veliki poštovalac srpske tradicionalne književnosti, stvara knjigu sa osam ilustrovanih pesama Marko Kraljević i zmaj (Čarobna knjiga, 2017).

Kanu je nastao početkom devedesetih, na predlog Ervina Rustremagića da Meseldžija krene sa serijalom, no projekt kasnije nikad nije dobio takve razmere. Sinopsis je uradio Serhio Aragones, početni scenario Bojan Kovačević, a Meseldžija je tokom kreativnog procesa uneo niz temelnjih promena. Završio ga je tek kada je već živeo u Holandiji. Beogradski System Comics ga upravo sada, dvadeset pet godina kasnije, objavljuje na radost Meseldžijinih fanova. Jer fama o ogromnoj crtačkoj veštini zasluženo se širila upravo zahvaljujući njegovim ilustratorskim knjigama. 

Kanu ispreda arhetipsku priču o iskušenjima i herojstvu indijanskog dečaka otetog u vikinškom pohodu. Vikinzi su posećivali Ameriku i pre Kolumbovog otkrića i činili, naravno, ono što su inače činili, pljačkaške pohode. Već i tada, oružje i oklopljenost vikinga su superiorni nad indijanskim, što je Meseldžijin bolni memento kakva sudbina očekuje indijance u budućnosti, sa kasnijim posetiocima. Priča je pre metafora osvete nego konkretna priča koja bi psihološki kontekstualizovala razvoj karaktera junaka. Njegovo odrastanje nema konkretne razvojne faze, nego se odvija gotovo mitski u skokovima, kao u filmu Ekskalibur. Dečak pobeđuje strah isprva iznutra. Bojeći se bogova i duhova vikinga, on utočište i ohrabrenje nalazi unutrašnjem monologu s indijanskim bogovima i dušama svojih stradalih roditelja jer potpuno je sam, izuzev ove mitske povezanosti. On stalno vodi nemi dijalog s zavetom svog oca koji oseća i hrani u sebi.

Ono čime Kanu pleni nije toliko njegov scenario koliko njegova vizuelna snaga. Zadržao bih se samo na jednom kratkom momentu u priči koji traje kao mala večnost. To je tenutak boli na licu oca vikinga koji je poginuo u pohodu i to upravo od ruke dečaka. Zatvorene oči nesrećnog oca jesu pripovedačko zaustavljanje u vremenu. Staze priče u tom poslednjem prizoru na trinaestoj tabli se račvaju u različitim egzistencijalnim pravcima. Oproštaj i usvajanje. Zašto ne, dečak bi mogao da mu zameni izgubljenog sina? Ili osveta, brutalna i kratka? Život za život, krv za krv. No to je samo trenutak magnovenja, onoga što ispredamo kao čitalačke mogućnosti pre no što ćemo okrenuti stranicu. I, kada smo to učinili, staze pripovedačkih mogućnosti se zatvaraju, ostaje samo jedna. Ili možda dve? Da oca, izbezumljenog od bola, vikinški poglavar nije sprečio, preporučivši život koji će biti produžena patnja za dečaka, priča bi se ovde okončala dečakovom smrću. No, ne zaboravimo, ne postoji samo taj u suštini sadistički savet poglavara o produženoj agoniji, postoje i zahtevi strukture priče. Da se ovde okončala, bila bi štura, prekratka, nedovoljno motivisana završnica. Priča ima još da se razmahne krilima.

U Kanuu su opčinjavajući prikazi prirode, snage prirodnih elemenata i žestine ljudske borbe koju današnjim očima sagledavamo kao plemensko nasilje i destrukciju. Sve razlike u tom svetu se rešavaju mačem i sekirom.

Pojedini prizori u Kanuu su takvi da bi na njima Meseldžiji mogli pozavideti vodeći svetski crtači. Nije, međutim, podjednako režijski jak niti dosledan. Ne uspeva uvek da u potpunosti stripski orkestrira svoje inače neverovatne crtačke moći. „Neujednačenosti“ se javljaju pošto neki od prizora eksplodiraju od same snage, pa se prizori u njihovoj okolini učine statičnijim nego što jesu. Neki prizori su jednostavno crtački presnažni da bi dozvolili sekvenci da preuzme premoć nad individualnim prizorom. Srešćemo i briljantne hermanovske prizore granja na četrnaestoj i petnaestoj tabli, pa onda opet tri table kasnije, hermanovski prizor dečakovog odlaska u noć u poslednjem kvadratu.

Koja je najlepša tabla? Potpisniku ovih redova nesumnjivo dvanaesta. Taj trijumf odnosa crnih i belih površina istinski opčinjava. Kjaroskuro uz bogato senčenje. Odlazak vikinškog broda  u olujnu noć. Nezaboravno lice dečaka konfrontirano s licem vikinškog vođe i budućnošću koja obećava da će biti crna kao i sama noć.

Postoji raskršće između jezika stripičnosti i ilustratorskog jezika. U jednoj raspravi na Fejsbuku (ove rasprave postaju jednako legitimne baš kao i rasprave na forumima, naravno po uslovom da sadrže argumente koji su vredni pamćenja) zastupao sam stanovište da postoji velika razlika između stripskog idioma koji neguje Rajko Milošević Gera i onog fascinantnog, montažnog idioma koji je stvarao Serđo Topi, njegovih kolažnih tabli  fascinantne lepote i grafizma. Gerin idiom je stripski par excellence. Za njega je najvažnija sekvenca, protok pripovedanja. On ne dozvoljava pojedinačnom prizoru da nadvlada. Ostavimo sad Topija po strani, vratimo se Meseldžiji. U intervjuu iz 2011. godine, objavljenom u knjizi Predraga Đurića Zlatno doba vojvođansklog stripa (Rosencrantz, 2016), Meseldžija kaže: „Nemam (više) potrebu da svoju priču pričam u stripu, odnosno u nizu slika, već samo u u jednoj slici, bilo to u kombinaciji sa tekstom, ili bez njega.“

Na drugom mestu Meseldžija kaže: „Dok sam se bavio stripom, govorili su mi da razmišljam kao ilustrator. Kada sam radio ilustraciju, tvrdili su da joj prilazim kao slikar, a za moje slikarstvo kažu da je prenarativno, ilustratorsko po karakteru. Nikako mi nije polazilo za rukom da u potpunosti budem deo oblasti kojom sam se bavio. S vremenom sam shvatio da mi ništa drugo ne preostaje nego da budem svoj, odnosno ono što jedino ima smisla da se bude.“ (Baš-Čelik mi je promenio život, intervju iz 2016. u Novostima)

I Stiv Rud (Steve Rude), sjajni crtač stripa Nexus, i Petar Meseldžija pripadaju autorima s kojima sarađuje Flesk Pablikejšns (Flesk Publications) koji već četvrt veka predstavlja najbolje autore fantastične umetnosti. Obojica su se okušali u ilustraciji i stripu. Obojica su imali samosvest da prepoznaju snagu pravih, najboljih izbora u sebi. Stiv Rud je izabrao strip, Meseldžija svet ilustracije i slikarstva. Nijedan nije pogrešio u proceni gde je njegova najveća snaga. Meseldžija je osetio svoju najveću snagu i punoću izraza u pojedinačnom prizoru otelotvorenom slikarskom tehnikom.

Petar Meseldžija je artist’s artist, umetnik koga vole umetnici i van medija i žanrova u kojima sada deluje. Ostao je nepokolebljivo majstorski ilustrator koga strip crtači vole i duboko poštuju.

(Predgovor u knjizi „Kanu“)
Objavljeno: 07.04.2019.
Strip: Noćni sud (106)      Autor: Franja Straka
Objavljeno: 07.04.2019.
Nagrađeni na strip konkursu...      Press: Stripburger
  ...Živel strip! Živela animacija! 19 - nagrajenci ...

Odprtje razstave del udeležencev in podelitev nagrad,
predstavitev mini stripov i projekcija animiranih filmov
.

petek, 12. aprila 2019, ob 17. uri v Trubarjevi hiši
literature v Ljubljani

Natečaj Živel strip! Živela animacija! je prišel h kraju!

Na natečaj je letos prispelo 324 stripovskih del, ki jih je ustvarilo 372 učencev in 33 dijakov iz Slovenije, sodelovalo pa je 34 osnovnih in 3 srednje šole ter 13 posameznikov. 53 osnovnošolcev in 1 srednješolec so ustvarili 17 kratkih animiranih filmov.

Vsi udeleženci prejmejo čisto svež mini strip, bodisi strip Knjiga od hudičalanskoletnega nagrajenca natečaja srednješolca Matevža Bervarja, bodisi stripPopotnikov pobeg osnovnošolca Marka K. Štembergerja, ki sta ga avtorja ustvarila prav za to priložnost.

Ob odprtju razstave del udeležencev in avtorjev mini stripov ter podelitvi nagradsi bomo poleg nagrajenih animacij ogledali tudi Slona, program animiranih, ki ga pripravlja mednarodni festival animiranega filma Animateka oz. društvo za oživljanje zgodbe 2 koluta.

NAGRAJENCI:

STRIP
GLAVNE NAGRADE: KNJIŽNI KUPONI V VREDNOSTI 100 eur in udeležba na izdelavi stripovske majice
1. VANJA FLIS: Skriti posli nečaka iz ozadja, SŠ za oblikovanje in fotografijo Ljubljana, 1. a
2. CLASS 3. A: Zanzarelax!, Scuola primaria G. Mazzini Udine, 8 let, mentor: Daniela Chialchia
3. HANA LOGAR: Limonada, OŠ Antona Žnideršiča, 7. a, Ilirska Bistrica, mentorica: Gabriela B. Blokar

POSEBNA NAGRADA: POČITNICE – 6-dnevno taborjenje Mini Gorindol na Kolpi(www.taborjenje.info) in udeležba na delavnici izdelave stripovske majice
1. KOSTA TATAR: Napad ubrisane radirke, OŠ Toneta Čufarja Ljubljana, 9 let, mentorica: Patricija Čičmir-Vestić

PRIZNANJA in udeležba na delavnici izdelave stripovske majice + Stripburgerjeve publikacije
RogLab zgoraj navedenim nagrajencem natečaja omogoča izdelavo lastne stripovske majice na brezplačni delavnici, ki bo potekala v soboto, 20. aprila 2019, med 10. in 15. uro.
1. DAN KARIŽ MEŠKO: Če se jeziš, se v pošast spremeniš!, Ljubljana, 11 let
2. in 3. ANA IN NEŽA ŠTULAR: Primer št. 105, Kranj, 12 in 8 let
4. KLARA MAVER: Vsiljivec na barju, OŠ Šmarje-Sap, 7. a, mentor: Aleksander Gube
5. NEŽA LIKOVIČ: Ki-Ki-Do in mravlje, OŠ Sostro, 6. c, mentorica: Lea Cebe Podržaj

POSEBNA OMEMBA
LIDIA NONINO: Le Ki-Ki-Do, Valussi Udine, 1. d, 11 let

ANIMACIJA
GLAVNE NAGRADE:
1. KAZIMIR PLESNIČAR: Under yours skin, 14 let, nagrada: 100 eur
2. Aleksander Cavazza: Fishy, 16 let, nagrada: udeležba na delavnici animacije Slon in akreditacija za Slon na Animateki
3. TJan Rozmarič + Luka Ž. Horvat: Parkour, OŠ Gornja Radgona, 6. a, 11 let, mentor: Damijan Sovec, nagrada: udeležba na delavnici animacije Slon in akreditacija za Slon na Animateki
4. Katja Koren, Vita Gazič, Brina Nanut, Neža Nanut: Trojanska vojna, Filmski krožek Zarja OŠ Vojke Šmuc, Izola, mentor: Vasja Nanut, nagrada: DVD z animacijami Slon in akreditacija za program Slon na Animateki

Objavljeno: 06.04.2019.
Strip: Cane (363)      Autor: Goran Milenković
Objavljeno: 06.04.2019.
Vekovnici u Rumuniji...     Press: DP
  ...Promocija Vekovnika na rumunskom!

Biblioteka Županije Dolž „Aleksandar i Aristija Aman“, u Krajovi, Rumunija, u subotu 06.04.2019. godine, sa početkom u 11h po lokalnom vremenu,  u sali „Akademik Dinu Đuresku“, organizuje promociju prvog iz serije strip albuma scenariste Marka Stojanovića  „Vekovnici“ ( epizoda „Rekvijem“)  na rumunskom. 

Ovo je inače albumska premijera nove verzije prve epizode iz serijala koju je nacrtao Marko Nikolić i na kojem je uz nekoliko nacrtanih tabli svoj doprinos dao i Dejan Nenadov.

Album je objavljen u crno beloj varijanti a postoji i kolor varijanta, čiji je prvi deo već objavljen u najnovijem broju hrvatske „Strip revije“.

Dan Janoš je autor naslovne strane, a na albumu je sarađivao i ilustrator Tudor Popa. Album je sa srpskog preveo Dragan Predić.

Glavni organizator celog projekta je neumorni strip autor i promoter Marian Miresku iz Krajove, koji je već dobro poznat ljubiteljima stripa u Srbiji i regionu, a album je izdat pod etiketom AH BD!

Objavljeno: 05.04.2019.
Ivana Armanini...      Press: Ivana Armanini
  ...web stranica!

Konačno sam složila svoju stranicu! Zavirite. https://ivanaarmanini.net

Objavljeno: 05.04.2019.
Strip vesti news...      Press: Strip vesti
  ...novi broj Samoniklog korov stripa!

     Straka nastavlja svoj strip "magazin" na Strip vestima tako da je postavljen još jedan broj Samoniklog korov stripa, 551. broj:
     www.stripvesti.com/samoniklikorovstrip/551

Objavljeno: 01.04.2019.
Ako želiš da publika obrati pažnju...      Autor: Ilija Bakić
  ...- moraš da pričaš o seksu - „Saga,
  četvrti tom“ Brajana K. Vona i Fione
  Stejpls;
izdavač „Čarobna knjiga“ 2017.

Strip „Saga“ ubraja se među najpopularnije serijale današnjice: strip je startovao marta 2012. godine i još uvek izlazi. Pored toga, „Saga“ je i najnagrađivaniji strip serijal u par poslednjih decenija - u SAD je osvojila gotovo sve najprestižnije nagrade sa strip - „Ajzner“ i „Harvi“ za strip serijal 2013, 2014. i 2015. godine kao i nagrade za najbolji scenario, najbolji crtež, najbolje kolorisanje, najbolje naslovne strane; „Saga“ je 2013. dobila i naučnofantastičnu žanrovsku nagradu „Hugo“ za najbolju priču. Sav taj uspeh nije neočekivan kad se ima u vidu da scenarista Brajan K. Von (1976), iza sebe, pre „Sage“, ima vanredno uspešne serijale „Y poslednji čovek“, „Eks mašina“, „Ponos Bagdada“ a poznat je i kao scenarista tri sezone popularne TV serije „Izgubljeni“ („Lost“).

Koren zapleta ove „priče u slikama“ (koju domaćim čitaocima, u tvrdo ukoričenim knjigama, u punom i kvalitetno odštampanom koloru, donosi agilna „Čarobna knjiga“) znan i prepoznatljiv: uprkos zabranama momak i devojka se zaljubljuju, stupaju u brak i rađaju čedo ljubavi zamerivši se time svima oko sebe pa mala porodica mora bekstvom da spasava sebe i bebu. Von „podiže ulog“ stare matrice smestivši je u svemir među sukobljene vrste sa planeta Pristanište i Venac, koje međusobno ratuju „od kako je sveta i veka“ širom Univerzuma besomučno uništavajući planete i domoroce. I tako, u vojnika Marka, sa Venca (sa ovnujskim rogovima i ušima iz rase koja praktikuje magiju), zaljubljuje se njegova tamničarka, Alana sa Pristaništa (na leđima ima krila a njena rasa koristi tehnologiju). Njihova beba Hejzel rađa se na planeti Rascep i ima karakteristike oba roditelja (zametke krila i roščiće). Begunci sa bebom i njenom dadiljom, duhom devojčice Izabele (koja je poginula u eksploziji mine koja joj je otkinula noge) i Markovim roditeljima, beže u raketi-drvetu prema planeti Spokoj gde sreću pisca-cinika Osvalda Hajsta čija je knjiga „Noćni dim“ bila „inspiracija“ za rađanje zabranjene ljubavi (drugi knjigu tumače kao skrivenu subverziju). Za beguncima kreću tragači unajmljeni plaćenik Volja sa Lažimačkom (koja zna kad neko laže) te Gvendolina, Markova bivša verenica, i, iz drugog tabora, Princ Robot IV (čije ljudsko telo krasi glava u obliku monitora).

Četvrti tom čine poglavlja 19-24 koja prevashodno prate porodične probleme i razmirice. Begunci su skriveni na planeti Gardenija a Alana glumom u reklamnim spotovima zarađuje novac za golu egzistenciju dok Marko brine o Hejzel. Stres na poslu i neizvesnost vode Alanu u zagrljaj droge a Marka guraju u zagrljaj mlade Džini koja takođe čuva dete. Tenzije među mladim roditeljima prete da unište brak. Na drugoj strani svemira Princ Robot IV postaje otac - scena rođenja otvara 19. epizodu i identična je sceni kojom započinje čitav serijal (samo ova beba ima mali monitor umesto glave). Princ ne zna da je dobio naslednika jer je na planeti Sekstilion ali se „osvesti“ kad sazna da mu je suprugu ubio robot-sluga i oteo bebu-princa. Otmičar odlazi na Gardeniju odakle želi da pošalje poruku u svemir i da otkrije surovu istinu; ali od medijskih profesionalaca dobija odgovor  „Istina je dosadna“ i „Ako želiš da stvarno obrate pažnju, moraš da pričaš o seksu“. Suočen sa tim istinama robot otima i Markovu porodicu i oni odleću u nepoznatom smeru. Dojučerašnji neprijatelji, Princ Robot IV i Marko, udružuju se u poteri koja treba da im vrati najmilije... Von osim prepoznatljivih žanrovskih temelja serijala - naučnofantastična „spejs opera“ obogaćena  ikonografijom epske fantastike sve sa egzotičnim planetama i bićima - u ovom tomu problematizuje pitanje upotrebe droge kao bekstva iz teške životne situacije što nije često u komercijalnom stripu. Iako ovakvo postupanje predstavlja kao pogubno, autor pokazuje i razumevanje za slabosti jedinke koja poseže za drogom. S druge strane, nesuglasice kulminiraju u otvoren sukob kao novo iskušenje mladih supružnika. Ipak, s vremena na vreme u turobnoj atmosferi blesne i trun razgaljujućeg humora kao u slučaju Princa Robota IV koji, prateći otmičara, nalazi bačenu pelenu, otvori je, vidi da je upotrebljena i konstatuje „Moj sin... Živ je“.

Crtež je na nivou prethodnih epizoda: jednostavan i dinamičan, kompjuterski obojen i vešto ukomponovan. „Saga“ je kvalitetan reprezent aktuelnog žanra „young adult fiction“ izuzetno popularnog u romanesknim i filmskim serijalima kakvi su „Hari Poter“ (započet kao tinejdžerska a okončan kao mladalačka priča), „Sumrak“, „Igre gladi“, „Lavirint“... Dela ovog usmerenja bave se dogodovštinama junaka koji su stariji od tinejdžera ali nisu potpuno odrasli. Naravno, konzumenti ovakvih sadržaja upravo su mladi na pragu zrelosti. “Saga“ je idealno štivo za njih jer im nudi mnoštvo prepoznatljivih likova i situacija sa kojima se mogu identifikovati.

(„Dnevnik“, 2019)
Objavljeno: 24.03.2019.
Strip: Noćni sud (105)      Autor: Franja Straka
Objavljeno: 24.03.2019.
Strip: Cane (362)      Autor: Goran Milenković
Objavljeno: 23.03.2019.
Spremni ste za nešto sasvim novo?...     Press: Čarobna knjiga
  ...Edicija STARI KONTINENT!

Spremni ste za nešto sasvim novo?

Onda brzo vežite pojaseve i pripremite se za neponovljivo putovanje STARIM KONTINENTOM, našom potpuno NOVOM EDICIJOM koja će se pojaviti u knjižarama već početkom APRILA!

Biblioteka STARI KONTINENT posvećena je izabranim ostvarenjima evropskih stripskih autora te autora koji su radili pod uticajem evropske tradicije – posebno francusko-belgijske.

Krećemo već početkom APRILA i vodimo vas u očaravajući svet ŽODOVERZUMA. U njemu ćete se do kraja godine susresti sa čak ČETIRI izuzetna ostvarenja: KASTAKA, KASTA METABARONA, ORUŽJE METABARONA i TEHNOPAPE.

Uporedo s tim, uletećemo pravo u vihor Drugog svetskog rata, gde vas čekaju HUGO PRAT i sav njegov rad na PUSTINJSKIM ŠKORPIJAMA – u punom koloru!

Sva navedena izdanja biće u formatu A4 i u luksuznoj opremi, onakvoj na kakvu ste i dosad navikli.

To nije sve. Ali o tom – potom.

Objavljeno: 22.03.2019.
Leteći start Čarobne knjige...     Press: Čarobna knjiga
  ...SVETSKA PREMIJERA!
  PESMA ZABORAVA 2!

NA LETEĆEM STARTU PO CENI OD 1.000 DINARA!

Robert Kirkman i Lorenco de Feliči još jednom će vas oduvati u novom tomu „Pesme Zaborava“, koji sadrži epizode 7–12 i na našem tržištu se pojavljuje u okviru svetske premijere.

Nedostajao vam je zov Pesme Zaborava? Nama jeste, i srećni smo što možemo da vam predstavimo ovo izvanredno ostvarenje u kom Kirkman nastavlja da nas oduševljava naizgled jednostavnim „čovečnim“ scenarijem bez heroja, bez lakih rešenja i srećnih okolnosti. Volja, istrajnost i fizička spremnost našeg junaka Nejtana svakodnevno su na teškoj probi, dok Lorenco fantastično prati kako vrtoglavu poteru krvožednih zveri u Zaboravu i vojske na Zemlji, tako i sve lomove i moralne dileme postavljene pred Nejtana.

Još jednom skočite u Zaborav i ne propustite poslednje „bip-bip“ za povratak! Ili možda ipak ostajete?

PORUČITE ODMAH KLIKOM OVDE!

LETEĆI START! „Pesma Zaborava 2“ biće na Letećem startu od 19. do 23. marta u striparnici „Čarobna knjiga“ u Dečanskoj 5 u Beogradu, u striparnici „Alan Ford“ na Novom Beogradu, u Klubu čitalaca Čarobne knjige „Bulevar Books“ u Novom Sadu i na našem sajtu, po ceni od 1.000 dinara. Po završetku Letećeg starta, cena u našim klubovima čitalaca i na sajtu biće 1.100 dinara, a u ostalim knjižarama 1.499 dinara.

Objavljeno: 21.03.2019.
Strip: Kumova slama (29)      Autor: Mirko Zulić
Objavljeno: 21.03.2019.
Pijani zajec v živo,...      Press: Stripburger
  ...Leipzig in še kaj ...

PIJANI ZAJEC // 2. ponatis stripa in pripovedovalski dogodek
22. Pripovedovalski festival // Slovenska kinoteka, Ljubljana
sobota, 23. marec 2019, ob 20. uri

   Radostna vest: s pomladjo vrača tudi naš Pijani zajec - in to v velikem stilu! Ne le, da bo strip, ki ga je po rezijanski pripovedki zrisal David Krančan, te dni doživel že 2. ponatis(juhej!), pač pa bo prihodnjo soboto v sklopu 22. Pripovedovalskega festivala na novo zaživel tudi na odru skozi sožitje treh medijev: pripovedi Roka Kušlana, ilustracijeDavida Krančana in glasbe Andreja Fona. Prvič bomo lahko javno prisluhnili tudi dragocenemu posnetku pripovedovanja Dorine Čúnkie.
   Dogodek, ki se ga nikakor ne sme zamuditi!
   Preberite več.

   Ponovitev: PIJANI ZAJEC na Goriškem!
   petek, 29. marec 2019, ob 19. uri
, Grad Kromberk, Kromberk

   ČEZ MEJO: STRIPBURGER V LEIPZIGU!

   Ta teden širimo glas o slovenskem stripu v Leipzigu, natančneje na tamkajšnjem knjižnem sejmu in festivalu neodvisnega stripa in grafike The Millionares Club!

   Leipziški knjižni sejem: Podzemlje & odpor: stripi iz Jugosfere // debata
   Sodelujejo: Tanja Skale (Stripburger), Ivan Petrović (Avstrija), Axel Halling (Nemčija)
   četrtek, 21. marec 2019, ob 14. uri
   Traduki oder, dvorana 4, stojnica D507
   Dogodek organizira mednarodna literarna mreža TRADUKI.
   Več o programu si lahko preberete tukaj.

   Stripburger na festivalu The Millionares Club // sejem
   sobota 23. marec (14:00-22.00) in 24. marec 2019 (12:00-19:00)
   Conne Island, Koburger Str. 3, Leipzig
   Več o festivalu si lahko preberete tukaj.


   OPOMINJAMO:
• Živel strip! Živela animacija! 2019
// natečaj za strip in animacijo za osnovnošolce in srednješolce
   iz Furlanije – Julijske Krajine in Slovenije
   Rok za oddajo del je JUTRI!
   Odprtje razstave stripov udeležencev natečaja in podelitev nagrad
   petek, 12. april 2019, ob 17. uri
   Trubarjeva hiša literature, Ljubljana
• IC 2.1 // večmedijska razstava po Ivanu Cankarju
   Galerija Simulaker, Novo mesto
   Na ogled do 6. 4. 2019.
   Preberite več.


Objavljeno: 20.03.2019.
Viteške pustolovine oca i sina ili...      Autor: Ilija Bakić
  ...pohodi, bitke, glamurozni dvorovi
  i njihova pompa – „Princ Valijant –
  Četrnaesti tom“ Harolda Fostera;
 
  izdavač „Čarobna knjiga“ 2017.

„Princ Valijant“ nesporno je remek-delo 9. umetnosti kao i svekolike kulture XX veka; pred njegovom impozantnošću definitivno blede sve sumnje u umetničku relevantnosti „priča u slikama“. Tvorac „Princa Valijanta“ Hal Foster (tačnije Harold Rudolf Foster, 1892-1982) duže od četiri decenije, od 1937. do 1979. godine, pisao je i crtao sagu o princu iz Tule koji postaje jedan od najpouzdanijih vitezova Okruglog stola i kao poverljivi izaslanik i prekaljeni vojnik Kralja Artura obilazi bezmalo čitav znani svet tog doba - a reč je o petom veku naše ere. Valijant, sam i sa svojim družinama, prolazi kroz Evropu i stiže do Amerike i Afrike. Avanture viteza koji nosi „raspevani mač“, oženjenog princezom Aletom sa Maglovitih ostrva, ponosni je otac dve bliznakinje i tri sina i polako ali sigurno stari i sedi, traju i danas; strip je od Fostera preuzeo Džon Marfi (scenarija je pisao njegov sin), pa Gari Gani, crtež, i Mark Šulc, priča, sve do današnjeg tima (crtež Tomas Jejts, Mark Šulc priča) koji stvara nove pustolovine. „Princ Valijant“ i dalje izlazi u nedeljnim, kolor tablama i premijerno ga objavljuje preko 300 američkih dnevnih novina.

„Princ Valijant“ je od samog početaka bio izuzetna istorijsko-avanturistička priča: Foster je proučio epohu kojom se bavi, od velikih događaja i metoda ratovanja do svakodnevice, običaja odevanja, ishrane i stanovanja a potom to pretočio u uzbudljivu ritersko-porodičnu sagu „oslikanu“ izvanrednim klasičnim realističkim crtežom „neuznemiravanim“ balonima (jer se tekst upisuje ispod slike ili u njenim uglovima). Tako je primat slike očuvan a rečenice „teku“ u kontinuitetu baš kao prava priča. Mada je zanatska strip tehnika u međuvremenu napredovala (u pravcima dinamizovanja kako priče tako i njenog vizuelnog dela) magija ovog stripa je očuvana i funkcioniše jednako uspešno kao i u vreme prvog objavljivanja. Naravno, deo zasluga za to ima i istorijska tema serijala koja po prirodi stvari „traži“ klasičnu (odmerenu i pomalo statičnu) priču i sliku. Jednako važno je i Fosterovo insistiranje kako na junačkim delima, pohodima, bitkama, glamuroznim dvorovima i njihovoj pompi tako i na običnim, trivijalnim stvarima. Otuda se uz kraljeve, velikaše, vitezove i njihove neprijatelje stripom kreću i sasvim seljaci, njihove žene i deca, prosjaci, zanatlije, mornari, pijačni prodavci... Tek je poslednjih decenija XX veku u istoriografskim naukama posebna pažnja posvećena upravo tim „sitnicama koje život znače“, stvarima koje, u suštini, „zauzimaju“ većinu vremena jedne epohe. Foster je po tom pitanju bio znatno ispred svog vremena i to stvarajući u formi koja je smatrana pukom zabavom koja ne domašuje umetničke visine. Kako god bilo, „Princ Valijant“ je jedan od najubedljivijih umetničkih uvida u rani Srednji vek na tlu Evrope a Fosterov se album „Srednjevekovni zamak“ (stvaran u vreme II svetskog rata a u obliku albuma objavljen 1957.g.) smatra pravom naučnom studijom ondašnjeg vremena, običaja i shvatanja.

Četrnaesti tom sabranih tabli „Princa Valijanta“ (izdavač „Čarobna knjiga“), u tvrdom povezu i punom koloru, sadrži dogodovštine originalno objavljene 1963. i 1964. godine dakle vrlo blizu tridesetog rođendana serijala. I u ovim godinama odvija se značajna, teška ali i bolna epopeja ulaska princa Arna u svet odraslih. Sa 12 godina on formalno postaje paž i glasnik ali i borac zahvaljujući što porodičnim nevoljama što sukobima koji se primiču tlu Britanije. Arn žudi da bude prihvaćen kao odrastao, pouzdan ratnik i budući vitez; od oca i majke je nasledio osobine koje krase pravog borca, hrabrost, hladnokrvnost i snalažljivost tako da ne brza u odlukama i postupcima, trpi udarce i ne odustaje od svojih namera. Zahvaljući tome on uspeva da se izvuče ih gotovo bezizlaznih situacija kao što je ona kada ga brzopleti drug ostavlja pred grupom Saksonaca a Arn uspeva ne samo da preživi već i da, lukavstvom i improvizacijama, zadobije njihovo poverenje te sazna planove za invaziju. Ipak, posle avantura on će potrčati majci u zagrljaj dok ona bolno spoznaje da će uskoro pratiti dvojicu svojih muškaraca u ratove i jednako strahovati za njih. Ni Valijant ne može da ostane hladnokrvan pa više puta hrli u pomoć sinu ili iz prikrajka posmatra situaciju spreman da se, ako je potrebno, umeša.

A povoda za brige ima na pretek jer pretnje ne prestaju, kako od lokalnih velikaša koji bi da otmu, jedni od drugih ili od Kralja Artura, imanja tako i od velike najezde Saksonaca koji nameravaju da konačno pokore Britaniju. Ipak, između krvavih bitaka nađe se vremena i za obične stvari kakve su dvorske spletke kojima velikaši nameravaju da povećaju svoj ugled tako što će nekoga uniziti. A tu su i obavezne provodadžijske igre za pridobijanje poželjnih ženika. Osim tih „kućnih“ zapleta najbitniji su oni koji se odvijaju na viteškim turnirima. Tamo vitezovi pobeđuju ili gube svoju opremu i konje; naravno, to su mesta na kojima se pored časnih ratnika nalaze i svakojaki prevaranti koji bi da lako dođu do bogatstva. Valijant dvojicu nespretnih, lakomislenih i ne preterano poštenih vitezova spasava teških kazni ali na kraju, da bi sačuvao sopstveni mir, mora da ih pošalje kućama. Na turniru u Kamelotu Valijant će biti izazvan na borbu na život i smrt što je deo spletke grofa Breseja čija je namera da Aletu načini udovicom a zatim i svojom ženom što će mu, on očekuje, doneti velika bogatstva. Plan će se, međutim, izjaloviti pa Valijant postaje pobednik turnira a grof susreće dželatovu sekiru! No, ova (ne)vesela epizoda tek je predah pred novim iskušenjima...

Foster u velike događaje znalački upliće humorne epizode kojima rasterećuju osnovne tenzije i gradi uverljivu atmosferu epohe dajući širi uvid u dešavanja izvan uobičajenih istorijskih okvira. Njegovo crtačko umeće i nadalje ostavlja bez daha pažljive čitaoce-gledaoce pred kojima se razastiru galerije portreta različitih fizionomija i karaktera, šarolike nošnje, različiti modeli oklopa, mačeva, sedala i mamuza, zaprežnih kola i brodova. Fascinantne su rekonstrukcije srednjevekovnih gradova i sela te impozantni pejzaži planina i mora. Da bi se uočile sve pojedinosti i finese ovog stripa neminovno je njegovo višekratno prelistavanje i razgledanje a posle svakog sklapanja korica uvećava se poštovanje prema Fosterovom istinski veličanstvenom ostvarenju.

(„Dnevnik“, 2019)
Objavljeno: 15.03.2019.
Strip: Kumova slama (28)      Autor: Mirko Zulić
Objavljeno: 14.03.2019.
Leteći start Čarobne knjige...     Press: Čarobna knjiga
  ...Novi Asteriks, knjiga 10,
  epizode 28-30!

NA LETEĆEM STARTU DO
15. 3. 2019. PO CENI OD1.340 DINARA!

Pred vama su tri nove, uzbudljive avanture Asteriksa i Obeliksa, glavnih junaka jednog od najpopularnijih i najvoljenijih serijala u istoriji devete umetnosti.

Generacije čitalaca odrastale su uz hrabre Gale, a neponovljivi humor i zabavni zapleti čine ovo delo primamljivim i za nove čitaoce.

PORUČITE ODMAH!

Epizoda 28: Asteriks kod Šećerlemade
Daleko kraljevstvo u kojem živi lepa princeza Šećerlemada pogodila je strahovita suša. Ako kiša ne padne u roku od hiljadu i jednog sata, princeza će biti žrtvovana da bi se umilostivili bogovi. Jedan fakir doći će u Asteriksovo i Obeliksovo selo da potraži pomoć, koju će dobiti s neočekivane strane...
Epizoda 29: Ruža i mač
Kod Gala su druid i bard pozivi kojima se bave isključivo muškarci. Ali da li je baš tako? Vremena se menjaju i u selo nepokornih Gala dolazi gospođica Maestrija, koja će pokazati kako nije nimalo gori bard od Tamburiksa...
Epizoda 30: Obeliksove nevolje
Obeliks je kao mali upao u kazanče s čarobnim napitkom, čije dejstvo otad kod njega ne prestaje. Zbog toga, na svoju veliku žalost, Obeliks nikad ne dobija čarobni napitak s drugim Galima iz sela. Ali šta biva ako ga ipak krišom popije?

Objavljeno: 13.03.2019.
Mali striponoša...     Press: USUS
  ...Srpska naučna fantastika u stripu (tribina i izložba, 12. i 13 mart) •
  Dejan Bogojević izlaže na Tajlandu • Otvoren sajt Saše Arsenića!


   Tribina „Srpska naučna fantastika u stripu“
   DOM KULTURE STUDENTSKI GRAD, BEOGRAD
   Ciklus tribina o stripu „Oblačići koji govore: Sto mu gromova!“
   Utorak, 12. mart, 19.00, Klub Magistrala
   Učestvuju: uvodničar i moderator Zoran Stefanović
   i gosti: Slobodan Ivkov i Pavle Zelić
   Povodom 180. godina od rođenja i 110 godina od smrti Lazara Komarčića (1839-1909) i 110 godina
   od rođenja Đorđa Lobačeva (1909-2002)

   Pisac i istoričar kulture Zoran Stefanović ekskluzivno predstavlja mesto stripa unutar srpske naučne fantastike, kao zanemarenog ali formativnog elementa srpske i jugoslovenske popularne kulture. Počev od kraja 19. veka, sa posebnim osvrtom na najnovija arhivska otkrića o periodu Kraljevine Jugoslavije i na reprinte Đorđa Lobačeva i drugih autora, preko vrhunaca stripa u SFRJ do današnje situacije koja ima elemente novog Zlatnog doba.
   Gosti su dvojica istaknutih scenarista i kulturnih delatnika iz dva naraštaja: Slobodan Ivkov (1959), autor stripa „Zemljani" i scenarista „2084." i „Kolapsa" i Pavle Zelić (1979) scenarista „Družine Dardaneli". Oni će prvi put govoriti o naučnofantastičnoj komponenti u svom stripskom opusu i o tome kako oni vide fenomen NF stripa unutar srpske kulture.
   Tribina najavljuje sledeće poduhvate: postavljanje trajne postavke velikog formata u Bistrou Doma kulture Studentski grad sa motivima radova strip umetnika Bobana Savića – Geta i Alekse Gajića (26. mart u 19 časova uz muzičku podršku DJ Petrovic Jugoslavia), kao i izložbu „Srpska naučna fantastika u stripu“ selektora Zorana Stefanovića u Univerzitetskoj biblioteci „Svetozar Marković" u Beogradu (13. mart, 18:00), koja je prateći program serije tribina prof. dr Dejana Ajdačića sa uglednim gostima „O slovenskoj i srpskoj naučnoj fantastici" u USBM (sredom u 18 časova, 27. februar – 12. jun).
   Urednik ciklusa tribina o stripu: Oblačići koji govore: Sto mu gromova!
   Marjan Matić, saradnik redakcije likovnog programa
   www.dksg.rs/

   Izložba „Srpska naučna fantastika u stripu“
   GALERIJA UNIVERZITETSKE BIBLIOTEKE „SVETOZAR MARKOVIĆ“, BEOGRAD,
   Sreda, 13. mart 2019, 18 časova
   U saradnji sa Centrom za umetnost stripa Beograd, pri Udruženju stripskih umetnika Srbije
   Povodom 180. godina od rođenja i 110 godina od smrti Lazara Komarčića (1839-1909) i 110 godina od rođenja Đorđa Lobačeva (1909- 2002)
   Izložba „Srpska naučna fantastika u stripu“ prikazuje jedan od mogućih pogleda na bogatu istoriju naše moderne stripske umetnosti, koja je imala svetski odjek još od svog početka 1930-ih u Kraljevini Jugoslaviji, do današnje situacije u kojoj su srpski autori ugledni i vidljiv deo međunarodne stripske scene, osobito u segmentu fantastike. Izlaže se 80 radova od preko sto autora, nastalih pretežno za čitaoce u Jugoslaviji i Srbiji, ali i Francuskoj, SAD i drugim zemljama, uključujući i neke radove koji se prvi put izlažu.
   Ovaj izbor svedoči da postoje trajni žanrovski tokovi i idejni motivi koji unutar sebe povezuju srpski naučnofantastični strip kroz sve epohe, ali i sa širom tradicijom srpske i svetske kulture od kraja 19. veka do danas. Selektor izložbe je Zoran Stefanović.

   Nakon otvaranja izložbe slede
   • Izlaganje Dejana Ajdačića o ruskom piscu Aleksandru Beljajevu
   • Razgovor sa piscem: Adrijan Sarajlija i Zoran Stefanović

   O ciklusu „Slovenska i srpska književna fantastika“
   Ciklus kulturnih događaja „Slovenska i srpska književna fantastika“, prvi svoje vrste u istoriji evropske fantastike,  od 27. februara do 12. juna, uređuje prof. dr Dejan Ajdačić.
   U Ajdačićevim izlaganjima biće predstavljeno 15 dela književne fantastike slovenskih naroda. U ciklusu o srpskoj književnoj fantastici u nastavku susreta, 15 naših pisaca će razgovarati sa sagovornikom o književnosti i svom viđenju fantastike. Tokom ciklusa organizovani su i prateći događaji: izložba NF knjiga, izložba „Srpska naučna fantastika u stripu“ i promocija zbornika "O srpskoj književnoj fantastici".
   Program ciklusa Slovenska i srpska književna fantastika, 27. 2. — 12. 6. 2019.
   NAGRADNA IGRA
   Pitalice o srpskoj književnoj fantastici, 13. 3. 2019.
   Veze
   www.unilib.rs
   www.usus.org.rs




   Dejan Bogojević izlaže strip na Tajlandu
   U Tawee Art Gallerry u gradu Korat na Tajlandu otvorena je 2. marta 2019. samostalna strip izložba multimedijalnog umetnika Dejana Bogojevića (1971. Valјevo). Izložba nosi naziv „Napad / Attack“ i sadrži 60 strip tabli.

   Bogojević je do sada izlagao na 63 samostalne i preko 300 grupnih likovnih izložbi u zemlјi i inostranstvu. Član je Udruženja likovnih umetnika Srbije, Udruženja stripskih umetnika Srbije  (po pozivu) i Udruženja dramskih umetnika Srbije (po pozivu). Strip je do sada izlagao i na samostalnim izložbama u Polјskoj, Sloveniji, Hrvatskoj i sada na Tajlandu. Objavio je dva strip albuma. Zastuplјen u svetskim strip antologijama. Umetnički je direktor Valјevskog strip festivala.
   Više o umetniku: Dejan Bogojević, Vikipedija, slobodna enciklopedija




   Otvoren sajt Saše Arsenića sa detalјnom galerijom

   Saša Arsenić (r. 1978), uvaženi i samosvojni stvaralac naše likovne scene, jedan od osnivača Udruženja stripskih umetnika Srbije, napokon je dobio iscrpno predstavlјanje na Internetu, što će obradovati poklonike u više zemalјa.
   Sajt je na engleskom i sadrži bogatu galeriju, autopoetičku belešku te biografiju sa rezimeom i profesionalnom biografijom.
   Posetite
   arsenicart.wixsite.com/arsenicart



Objavljeno: 12.03.2019.
Piše mi se... (9)      by zmcomics
  Moda u stripovima…

Jeste, piše se meni i dalje… Ali hiljadu poštenih opravdanja me u tome sprečava… Pa da nabrajanje ne potraje, a bi ako bih išao sve po spisku, prelazim na temu. Kratko pisanije, kako je bilo i zamišljeno… Možda bude nesuvislo, ali mora se nečime razbiti maler, i ići dalje…;)

Stripadžije nisu likovi opsednuti modom, pa ova tema zvuči malo besmisleno. Bolje je zvučala kada mi je pala na pamet. Došla je gledajući kako izgleda Jericho u dragom mi tinejdž stripu New Teen Titans, dragog mi George Pereza… Imao sam mali transfer blama razmišljajući kako treba nekom novom klincu objasniti da je to cool strip… Ok, osim kostima u super-herojskim stripovima, ameri su se držali decenijama modno neutralno, i stvarno se, osim tehničke i autorske izvedbe, čitaoci ne moraju osećati kao u vremenskoj mašini kada čitaju stripove. Pa mi je valjda ovo zato došlo kao neki eksces.

Danas se više gleda na praćenje trendova, više se koketira sa publikom u tom segmentu… Tehničke novotarije se sve manje moraju izmišljati, jer su nam mnoge nekada nezamislive sada svakodnevnica pa ih treba samo nacrtati. Koristi se dokumentacija, više nego pre, pa su svi modno-trendovski detalji tu.

Kada se rugamo prošlosti i kostimima super-heroja, ne zamerite mnogo tom konceptu. Da se ne lažemo bez te vizuelne teatralnosti, ne bi bili tako popularni. A da li su pratili modu? Pa delom i jesu. Simboli snage, moći, nepobedivosti su, u začecima super-herojskog stripa, ipak bili deo drugačijeg modnog koda (priložene sličice). Takođe, kada pogledate neke moderne fajtere – ne pratim baš te emisije pa im ne znam nazive, ali koliko sam video – i dalje su kostimi u igri.

Ljudi vole teatralnost, nema veze što bi se Betmen izlomio zapinjući o svoj plašt pri prvoj avanturi, kada to tako moćno izgleda u sukobi svetla i senke… Ipak je strip, na prvu loptu, vizuelna umetnost.

I tako kao individue, po nekom nepisanom pravilu, ceo život pratimo modu kao da nam se život završi sredinom treće decenije, iliti s kraja momačko-devojačkog perioda života… Pa je i za očekivati da najzreliji radovi budu modno diskvalifikovani.

Stvarno, tema uglavnom besmilena, ali kad sam je već najavio, da se obećanja i držim… Naredna će biti smislenija…

Sledi: Digitalizujmo se dok je vreme…

PS. I da, sada dok sam tražio neku sliku Jericha da ilustrujem tekst, ne mogu da skontam otkud kod mene takav antagonizam prema tom liku? Sada mi ne smeta toliko. Možda je to samo bilo pitanje trenutka, možda mi je zasmetao kao novi lik franšize koja mi je najdraža u prvih 40 nastavaka, a možda se u celom nizu modnih hipsteraja to vratilo i postalo cool… Ma moda je čudo…

Objavljeno: 11.03.2019.
Strip: Montenegrini (448)      Autor: Simon Vučković
Objavljeno: 11.03.2019.
Intervju: Tode Blaževski...      Autor: Aleksandar Stevanov
  ...Тоде Блажевски, карикатурист
  и стрип-автор

   Звучноста на одредено име, вели малата ризница на големи животни мудрости, не секогаш соодветствува на значајот кој што неговиот носител го има. За среќа или несреќа, токму таков е случајот со македонскиот карикатурист, хуморист, есеист, стрип-автор и аниматор – Тоде Блажевски.
   Овој скромен скопјанец, роден на 6 мај 1948 година, за првпат започнува да се бави со уметност во далечната 1966 година, кога во весникот „Студентски збор“ ја објавува својата прва карикатура. А оттогаш, во неговата половина вековна кариера, карикатурите на Блажевски ги разубавувале страниците на бројни домашни и странски весници и списанија. „Остен“, „Млад борец“, „Нова Македонија“, „Вечер“, „Бирлик“, „Република“, „Комунист“, „Трудбеник“, „Просветен работник“, „Металург“, „Мит“, „Корени“, „Огледало“, „Современост“, „Свет“, „Стожер“, „Стремеж“, „Виц“, „Стршел“ и „Плави стрип“, се само дел од публикациите во кои овој македонски автор објавувал.
   Но освен што е практичар, Блажевски се занимава и со длабинско проучување на теоријата на карикатурата. Со својата аналитичка книга „Аспекти на карикатурата“, тој се запишува како еден од ретките Македонци кои имаат објавено книга на тема од оваа област од човековата креативна дејност. Блажевски се има испробано, и тоа успешно, и на полето на деветтата уметност – стрипот, а како досега наброеното да е малку, се бави и со анимација.
   Впрочем, потврда за неуморноста и сестраноста на овој македонски автор, покрај неговиот богат творечки опус, е и ова интервју во кое тој ни малку не ги штедеше зборовите.

   1. Вие сте дипломиран правник, сега во пензија, а воедно долги години се занимавате со карикатура и стрип. Ваквиот опис звучи малку како „Јенки во дворецот на кралот Артур“, зарем не?
   Мојата љубов кон уметноста, а посебно кон стрипот и карикатурата датира уште од раните училишни денови, кога преку детските списанија „Другарче“, „Титов пионер“, подоцна „Наш свет“, „Развигор“, „Кекец“, „Политикин забавник“, „Плави вјесник“ и др. се запознав со стрип-јунаците, Мирко и Славко, Пајо Паторот, Мики Маус и другите. Оттогаш се појави љубопитноста за тоа како се создава стрипот, како се раскажува своја стрип-приказна, како се испраќа своја универзална порака нелимитирана по географскиот простор и времето.
   Но како и зошто се случи да не тргнам по патот на формалното ликовно образование?
   Има (барем), две причини за тоа што, покрај со моето основно занимање – правото, започнав да се занимавам и со карикатурата и стрипот.
   Првата причина е од сосема прозаичен карактер. Во времето кога требаше да се определам за тоа во која насока да го продолжам своето високо образование, во мојот град Скопје, но и во Македонија, немаше факултет за ликовни уметности. Тоа значеше – студирање во Белград или подалеку некаде. Така мојата желба да студирам на ликовна академија, од семејни причини, не ми се оствари и јас го продолжив образованието на правниот факултет во Скопје.
   Втората причина е од попродуховен карактер. Желбата да учам, да бидам активен во ликовната уметност, да цртам, создавам, објавувам и изложувам, беше многу голема и така се најдов (а и сѐ уште сум) во ликовната уметност и во уметноста воопшто и тоа како дипломиран правник, а не како дипломиран ликовен уметник.
   Е сега, а во контекст на алузијата од вашето прашање, може да се запраша некој што бара старец меѓу уметниците – стрип-цртачи, а имајќи го предвид нашето општо убедување дека стрипот, па и карикатурата и цртаниот филм, се медиуми за младите творци и реципиенти. Но има објаснување. Ако некој ги засака карикатурите и стриповите во младоста, а уште ако и од љубов ги продуцира и негува, не знам која сила и причина на која што човек може да влијае, ќе го оттргне и во староста да не ги сака и да не ги создава. Моето интересирање за овие медиуми во последниве 5-6 години дури и се зголемува. Па така се случува, да воведам и новитети во продукцијата, изработувајќи ги карикатурите, стриповите и цртаните филмови, покрај на класичниот начин – на хартија, и дигитално – на компјутер. Тие, заедно со уште некои форми на моето уметничко изразување, со децении веќе, се начин на моето перцепирање на светот, начин на моето живеење, начин на моето функционирање.

   2. Слично како што творештвото на доејенот на македонскиот стрип – Миле Топуз, се врзува првенствено за настани од македонската национална историја, најголемиот дел од вашите стрипови се од хумористична или од детско-едукативна природа. Како автор, толку многу се пронаоѓате во тие теми што никогаш не сте посакале да направите нешто жанровски различно или?
   Уште кога започнав со карикатурното творештво, така – самата по себе, ми се наметна определбата да создавам во духовит – сатиричен манир, и таа остана и до ден-денес. Во другите мои уметнички изразни форми опфаќам и поинакви жанрови, но во стриповската, карикатурната, анимираната и прозната, остана комичната односно духовито-сатиричната изразна форма. Неа ја применив и во стриповите наменети за децата, и мислам дека тие беа добро примени (стрипот „Детестоп“ излегуваше цела учебна 1996/97 година во „Колибри“, во весникот „Нова Македонија“). Таа (мојата определба), ми изгледа поатрактивна и подостапна, и секогаш е интересна за многу широк круг реципиенти – читатели, бидејќи духовитото и смеењето е својствено за секого, секогаш и секаде. Истовремено таа има и доволно богат духовно-духовит, па и ликовно-графички капацитет, и е подеднакво сериозна и интелектуално вредна како и другите жанровски определби. Овде ќе направам мала дигресија. Да не заборавиме – според мое длабоко убедување, дека смеењето воопшто, а следствено на тоа и смеењето поттикнато од восприемањето на стрипот, карикатурата и цртаните филмови – анимацијата, е сосема сериозна психофизичка активност на секој човек што е во нормална психофизичка состојба. Смеењето и смешното, како и сѐ што е видливо и поимливо во природата, во смисла на поставеноста на нештата, нивната задача, цел, функција, полза или штета итн. итн. е сериозно. Всушност сѐ во природата – вклучувајќи го тука и човекот е така поставено што се наметнува заклучокот дека се работи за нешто што го нарекуваме: сериозност, или: сериозно. Исклучок е глупавоста. Но за ова, и на ова место – толку.
   Од друга страна, слободната диспозиција што ја имаат стрип-цртачите, карикатуристите и аниматорите за создавање многу богата, содржајна и добро срочена идејно-естетска и прецизна – концизна своја авторска приказна, им дава можност релативно лесно и брзо да воспостават врска со корисниците на нивните дела, со реципиенти – читатели, и за релативно кратко време – преку сатирата – критиката, да им ја пласираат својата размисла, идеја – порака, без да ги остават во никаква дилема. Духовитото – смешното во делото, е она што ги привлекува реципиентите кон делото, кон стрипот, карикатурата, цртаниот филм. Но тоа не значи дека и делото како дело е духовито – смешно, или само духовито-смешно. Духовито-смешна е содржината, она што како интелектуалност е содржано во него. Тоа пред сѐ и над сѐ е сериозно нешто, бидејќи по смеењето следува восприемање на идејата – пораката-критика од авторот, она на што се смеел реципиентот. Дури, без претензии за некоја уметничка надмоќност над другите видови уметност, овие три видови уметнички дела се во извесна предност поради својата експлицитно јасно прецизирана – концизна и, што е најважно, брзо восприемлива порака. Ова релативно кратко време, оваа голема брзина на воспоставување ефикасна врска на стрип-авторот, карикатуристот и аниматорот со реципиентите на нивните дела противниците на уметничките вредности на стриповите, карикатурите, па и на цртаните филмови, го сметаат за површност и непродлабоченост, односно за главен аргумент за непостоење на духовни односно уметнички вредности во овие дела. Па така, за да не остане на крајот, стрипот, карикатурата или анимираниот филм само со шареноликоста на боите и со својата гола идеја – порака-критика, добриот стрип-мајстор и карикатурист (и сценаристот и цртачот), треба, со своите мајсторски изведби и во визуелно-ликовно-графичката компонента (елемент на стрипот, карикатурата...), и во идејно-духовната компонента (елемент на стрипот, карикатурата...), да обрнат големо внимание уште при изборот на темата, сценариото т.е. содржината на стрипот. Потоа треба да се вложува голем труд во самата изведба, а сега веќе, мислам, дека е потребно и сѐ повеќе да се применуваат и современи ликовни техники (компјутерската, на пример), и посовремени ликовни знаци и симболи. Со тоа реципиентот ќе биде заинтересиран и ќе ужива во восприемањето на стрипот и делото воопшто, за сето време додека го восприема и тоа и во ликовно-графичкиот дел и во идејно-духовниот дел, нестрпливо очекувајќи го расплетот на фабулата, со цел што побрзо да ја разбере авторовата идеја, порака.
   Но, ова прашање е за поширока дискусија, па и за него, и на ова место – толку.

   3. Покрај Владимир Величковски, според моите сознанија вие сте единствениот македонски автор кој објавил книга на тема карикатура. Потешко е да се биде практичар или теоретичар?
   Факт е дека многу малку се на број делата (книгите, статиите и сл.), со теориски проучувања, студии, анализи и расправи за стрипот, карикатурата и цртаниот филм. Освен една студија од Томислав Османли за стрипот, за жал, стрипот, карикатурата и цртаните филмови научно-стручно, малку, скоро и да не се проучувани кај нас. Токму тоа ме поттикна пред повеќе години да се зафатам и со извесни проучувања на некои сегменти на овој вид творештво. Така, во еден подолг период од дваесетина години, се начнаа некои скриени вредности на овие ликовни дела, како што се: „Критиката и духовитоста во карикатурата“, „Оптимумот на уметничкиот израз во карикатурата“, „Стрипот и цртаниот филм“, „Симболизмот во карикатурата“ и други. Дел од овие десетина есеи – статии за карикатурата, но и за стрипот, беа објавувани во континуитет од неколку години (секоја година по еден), во Анкара – Турција, на турски и на англиски јазик. Од овој материјал беше составена книга што излезе од печат во 2013 година под наслов „Аспекти на карикатурата“ во издание на издавачката куќа „Магор“ – Скопје.
   Мојата цел беше (меѓу другите), да заинтересирам и други истражувачи да започнат со теориски проучувања на овие ликовни дела, и на пошироката културна јавност, научно- стручно и подетално да им ги презентираат нивните уметнички и други вредности. А дека имаат такви вредности овие дела потврдува и фактот оти тие се објавуваат и наградуваат и кај нас и во светот, на многу меѓународни фестивали и други културни манифестации. Македонија сметам дека е една од поистакнатите земји со долга стрип и карикатурна традиција.
   Што се однесува до прашањето дали е потешко да се биде практичар или теоретичар, не сум размислувал многу на оваа тема. И кога работам на нешто теориско, и кога работам стрип, карикатура, цртан филм и друго, се посветувам исцело. Во текот на работата многу пати се навраќам на сработеното, честопати наоѓам грешки (но и „грешки“), повеќе пати преправам, правам варијанти, проби, ако може така да се каже. И така, на крајот, по подолго време се решавам за конечниот изглед на тоа што го работам.
   Но, ако веќе се бара попрецизен одговор на ова прашање, може да се рече дека иако на почетокот – освен идејата, не го знам ни приближно изгледот на делото чија реализација ја започнувам, практиката односно работата на уметничкото творештво, (стрипот, карикатурата и...), ми дава голема слобода во изнаоѓање на најлесниот пат до нивниот конечен изглед.
   Додека пак работата во теоријата, работата на теоретските трудови ме ограничува со конкретните прашања (со конкретните проблеми), што се поставуваат и со врамените одговори до кои мора да се стигне. Конкретно, ако поставеното прашање гласи: има ли оптимум во уметничкиот израз на стрипот воопшто, како изгледа тој (оптимумот), и патот до одговорот е ограничен и мора да се води во таа поставена рамка. А тој – патот, е непознат, допрва треба да се распретува. И така... Па во таа смисла се состои тоа тешкото (и најтешкото), во работата на теоретичарот.
   Сепак, големо задоволство ми прави тоа што го правам и како практичар и како теоретичар во ликовно-сатиричната творечка област, особено кога ќе го видам објавено некаде.

   4. Во споредба со пред 20, 30, односно 40 години, на кое ниво е македонската стрип-сцена денес? Се забележуваат ли логични темпорални закономерности на развој и континуитет или сѐ се сведува на периодични проблесоци поврзани со одредена личност или група, со што секоја генерација е осудена да започне од нулта точка?
   Пошироко гледано, би рекол: состојбата на македонската стрип-сцена – како што велите, не е добра. Кога го велам ова мислам пред сѐ на објавувањето, а не на создавањето на стриповите. Кај нас има и стрип-творци, и стрип-реципиенти, но нема пласман. Пред неколку децении имаше издавачки куќи, редакции, творци, списанија и верна едуцирана публика – реципиенти.
   Ако земеме предвид за анализирање подолг период, на пример периодот од последните седумдесетина години, може да се рече дека стрипот кај нас има развој, па и континуитет, но со осцилации. Неговото воздигнување (издигнување), и развој, беше проследено и со падови што пак се должи на големите промени во нашиот општествено-политички ситем и промените во сопственичките имотни односи, и други фактори, за кои малку нешто ќе кажам, подолу.
   Во поранешниот, социјалистички систем, стрип-центрите како организирани генератори на стрип-продукцијата беа во државна (или општествена сопственост – како што тогаш се нарекуваше државната сопственост). Тоа значеше дека водењето грижа за овој сегмент на нашата култура беше на највисоко можно општествено-државно ниво. Но како што е познато, многу од тогашните стрип-дела беа проткаени со идеолошки предзнак што одговараше на тогашната општествено-владеачка идеологија, со што тие дела во наголема мера се без или со сосема малку, односно со ограничени уметнички вредности.
   Денеска – главно стрип-центрите не се државни. Државата е, ќе речам во контакт – допир со овој вид творештво, исклучително и делумно и секогаш преку неизвесното финасирање. Неизвесно и во поглед на висината на средствата, и во поглед на времето на доделувањето.
   Приватниот, економски сектор речиси воопшто не е заинтересиран за поддржување на стрип-творештвото.
   Ваквата имотно-правна поставеност на неколкуте организирани стрип-центри кај нас се одразува и на самата продукција и реципициенција на стрип-уметничките дела. Радува фактот што во последно време, веќе има интерес за стрипот и карикатурата во нашиот образовен систем. Во училиштата веќе и практично им се посветуваат извесен број часови. Се забележува дека има настојувања и материјалот од самата наставна програма да биде предаден на учениците на стриповски начин. Тоа значи дека за стрипот како стрип има сѐ повеќе интерес. Но за нас стрипот (и карикатурата и анимираните филмови), се значајни и важни како творечко уметничко дело. Па во таа смисла и треба да биде насочен нивниот третман во образовниот систем, и воопшто интересот на државата и општеството за овој вид творештво.
   Општо земено, кај нас стрип-конјуктура постои, според мое мислење, додека постои некој стрип-круг што собира ентузијасти, а кога некои личности ќе се тргнат, спласнува продукцијата, интересот... Иако постои ентузијазам, иако постои заинтересираност, тешко и инцидентно се создава стрип, тешко се објавува, а бројот на реципиентите се намалува.
   А кога сме веќе кај ова, овој број (бројот на реципиентите), се намалува и губи и поради појавата на други предмети и области на интересирање на реципиентите, особено на младите. Тоа се умните – паметните телефони со можностите за забава и комуникација што ги нудат, компјутерите, социјалните мрежи Фејсбук, Твитер..., ноќниот забавен живот и сл. Овие нови забави и предмети на интересирање, на еден голем дел од младите им одзема многу време, енергија и пари. Ним малку интересирање им останува за попродуховени форми на културна надградба, надградба што пак бара малку и интелектуален напор и едукација (едукативна навика) за пријатно и со уживање следење на стрипот, карикатурата, анимацијата. Тој факт треба да се има предвид. Бидејќи ако се изгуби културната навика да се реципира стрипот, карикатурата, анимацијата, се губи и начинот на восприемањето, а потоа се губи и директното интересирање за овој (овие) медиум(и). Тоа во уметноста веќе се има случено. Да се потсетиме само на случајот со вестерн филмовите. Поради хиперпродукцијата и неинвентивноста, најнапред се изгуби интересот за нив, а со тоа се изгуби и вестерн филмската публика. Со текот на времето (мислам на времето без вестерн филмови) се заборави и начинот или системот за нивното поимање – разбирање. И така се дојде до нивниот крај. Сега веќе нема никој што ќе се нафати да го обнови вестерн филмското творештво, кога за тоа веќе нема интерес и едуцирана филмска публика, и кога неуспехот е сосема извесен.
    Да не дозволиме да го дотераме стрипот, па и карикатурата и анимацијата, до ваква положба.

   5. Спомнавте дека бавењето со карикатури и сатирично-хумористични стрипови ви создава големо задоволство, каков што убеден сум дека e случај и со читателите на вашите дела. Но дали ваквото творештво, налик на случајот со римскиот поет Овидиј, некогаш ви создало и несакани ситуации и реакции „од горе“?
   Вообичаено, уметниците од сите профили, искористувајќи ги ваквите можности, секогаш настојуваат да се прикажат како големи самостојни борци против замислениот режим или режимите во кои ја создавале својата уметност, небаре „режимот“ е секогаш режим и тоа неподносливо репресивен и опасен, ниту на крајот на умот непомислувајќи дека токму тој и таквиот „режим“ им го овозможил и обезбедил и животот и кариерата и сето друго. Затоа на ова прашање ќе одговорам директно со не. Не ми се случило така отворено да добијам некаква забрана или закана од некого или од некаде, како што имало случаи со некои други сатиричари. Познат е, на пример, случајот од пред неколку децении, со нашиот еминентен сатиричар Бошко Смаќоски и со забраната на неговата радио емисија што многу години се емитуваше рано наутро на програмата на Радио Скопје, и што почнуваше со неговото директно обраќање до слушателите со: „Добро утро драги слушатели, а за денот не ви гарантирам.“ Емисијата, одеднаш и нечујно ја снема од програмата и само затоа што некоја ВИП-личност се препознала во некој сатиричен текст од овој хуморист. Мене тоа досега не ми се случило, а не ми се случи ниту тогаш кога во еден подолг период интензивно се занимавав и со создавање карикатури и по некој стрип, со политичка тематика. Во тоа време објавив околу 200 политички творби претежно во дневниот весник „Нова Македонија“, а еден голем дел од нив потоа се најдоа и во мојот албум „Хомо балканикус ептен занесеникус“. Сепак, и тогаш не доживеав некоја голема и видлива пресија директно на своја кожа – што се вели. Но секогаш, или ако не секогаш – често, имало и сѐ уште има тивка реакција, тивок бојкот. Правнички кажано немам докази за тоа, но имам индиции иако (пак правнички кажано), тие, како докази, во доказната постапка во правото, не се земаат в предвид [ха, ха].
   Општо земено, никој не сака критика, особено не јавна, каква што е критиката во карикатурата и сатирично-комичниот стрип. А секој сака пофалби. Од друга страна пак, карикатурите и сатирично-комичните стрипови не се прават за пофалување на некого или на нешто. Напротив, се прават за критика (критикување) на некого или нешто, се разбира, во добронамерна смисла на зборот. Па затоа и сега ми се случува чуден отпор, чуден бојкот.
   Еве неколку примери што датираат од последниве две-три години.
   Мојата најнова книга со хумористични раскази, карикатури и афоризми „Јас не сум виновен за ништо“ излезе со еден расказ помалку. Зошто? Бидејќи така решил некој од редакцијата на издавачот. А така решил бидејќи во расказот – хумореската, „препознал“ критика упатена до еден негов личен пријател за кого тој сметал дека е позната и полезна јавна личност.
   Втор пример, кога една моја карикатура (малку стриповски направена), што го третира пијанството (во неколку амбиентални ситуации), беше одбиена за јавно изложување на изложба и јавно објавување во каталог, од два домашни и од еден меѓународен фестивал. Зошто? Не знам. Претпоставувам дека причината е пијанството кое за некого не е тоа туку е само потрошувачка – продажба на алхохол и – заработка (инаку, карикатурата меѓу другите фестивали, беше пријавена на конкурс распишан од Домот на културата од едно наше познато винарско место).
   Една карикатура не ми беше објавена јавно на еден истакнат – би рекол, меѓународен електронски портал, бидејќи третираше тема од Библијата.
   И така натаму, и така натаму.
   По релативно добрата соработка во еден подолг период со некои медиуми (телевизии, весници), што се случуваше по повод излегување од печат на некоја моја книга, албум, изложба или завршување на цртан филм, денес (во последниве 4-5 години) имам би рекол (пак) отворен молк (отворен бојкот). Јас не ја знам причината (или причините), но молкот е очигледен. А би рекол, и не е само во врска со мене, туку и со други сатиричари.
   И еве, ми изминаа повеќе децении со активно занимавање со сатирично, стриповско, карикатурно и слично творештво, но сѐ уште ме „одбегнуваат“ сите значајни државни награди, општествени признанија, еснафски награди и слично.
   Колку за илустрација: во нашево општество, до пензионирањето, сите академици, универзитетски професори, општествени дејци, артисти, писатели, сликари, музичари, музиканти, пејачи и уште кој ти не, се наградени со сите возможни вакви награди и признанија, а ние сатиричарите само ги чекаме, чекаме…
   И уште малку на оваа тема.
   Секој сам може да забележи колку малку се зборува кај нас за сатирата, стрипот, карикатурата, мислам на нив како пројава, како општествено-културолошка корисна активност. Овие дела секој ги сака и ги восприема со големо задоволство и уживање, но досега воопшто се нема случено некое посериозно научно-стручно проучување или воздигнување и третман на оваа духовито-сатирична уметност на некое повисоко и пошироко општествено ниво. Зарем тоа не е тивок бојкот, несоодветно третирање, и зарем сатирата не е општествено-корисно духовно добро?

   6. На маргините на 10-тиот Меѓународен салон на стрип – Велес 2012, на кој што му беше врачено признанието за развој и афирмација на македонскиот стрип, долгогодишниот уредник на „Детска радост“ – Киро Донев, изјави дека стриповите правени во негово време, со туш на хартија, биле веродостоен израз за авторското мајсторство, за разлика од сега кога со помош на компјутер секој може да прави стрипови. И додека многу карикатуристи и стрип-автори од вашата генерација успешно одолеваат, па дури и ги негираат придобивките на новото време, забележав дека вие ги боите вашите стрипови дигитално. Кој е вашиот став по однос на користењето дигитални наспроти традиционални алатки?
   Гледано од технолошки аспект, ако може така да се рече во стрип-творештвото, рачното правење стрип со туш на хартија и боење е макотрпна работа, која што бара време, стрпливост, концентрација, енергија итн. Но, на крајот задоволството од конечниот изглед на делото е големо и потполно бидејќи – генерално, тоа е резултат исклучиво на умот и раката на уметникот.
   Но напредокот во технологијата во многу области на производната сфера на човечкото живеење е неминовен. Аналогно на ова и напредокот во употребата на нови средства, алатки и методи во уметноста, а тоа значи и во создавањето на стрип-делата, кој што сѐ повеќе е евидентен, исто така е неизбежен. Употребата на дигиталната технологија во уметноста, пред сѐ во графиката преку компјутерската техника и другите дигитални технички средства сѐ повеќе е евидентна и во стрип-творештвото. Тоа се нови техничко-физички средства што се користат за творење на стариот – добар изглед на стрипот, но и на некои негови нови ликовно-изразни форми. Сепак, да нагласам дека со нив не е толку лесно да се работи колку што – од страна гледано, изгледа. Раката и умот на стрип-творецот и понатаму остануваат главни во овој вид творештво.
   Една од поглавните карактеристики на дигиталното стрип-творештво (компјутерското стрип-творештво), е специфичниот квалитет во визуелна смисла на зборот и кога тој се гледа како таков (дигитално) на компјутерот, телевизорот и сл. па и кога е напечатен. Велам: па и кога е напечатен бидејќи неговиот естетски изглед зависи и од квалитетот на печатењето. Значи, да нагласам: не се работи за поголем (повисок), квалитет, на стрипот изработен во оваа техника, туку се работи за поинаков квалитет. За да го разбереме ова еве една илустрација: се работи за разликата во квалитетот како кога зборуваме за истуширан стрип обоен во акварел техника и истуширан стрип обоен со молив во боја (дрвени бои). И во двата случаи се работи за врвен квалитет но не ист туку различен.
   Овде пак, се појавува една опасност – површноста, ласцивноста, која може да го заведе и понесе творецот но, заради просторот и времето, нема да ја шириме темава.
   Друга, исто така една од поглавните карактеристики на дигиталното стрип-творештво (компјутерското стрип-творештво), е неговата (на стрипот) лесна достапност до неговите реципиенти, бидејќи тој лесно, брзо и ефтино се пренесува до нив. Овде мислам на неговото пренесување – транспортирање преку интернетот, дигиталните социјални мрежи и сл.
   Од друга страна и рачно изработениот стрип ја има магијата на авторското мајсторство, како што беше веќе констатирано, а ја има и дополнителната вредност на оригиналноста, и на уникатноста, бидејќи делото – како такво, го има само во еден примерок. Па, во таа смисла, мајсторството на раката на еден Дарко Марковиќ и неговите мајстории со моливот во боја (дрвените бои), се познат квалитет кој ја изнесе македонската карикатура и стрип во светот, како врвен производ од овој вид.
   Истото се случи и (и сѐ уште се случува) со бравурозните мајстории во оваа иста техника во портретите на нашиот познат потрет-карикатурист Никола Анѓелкоски.
   И така натаму.
   Токму затоа мислам дека овој вид творештво ќе опстане и во иднина, како што напоредно со него, ќе се развива и дигиталното (компјутерско стрип) творештво.

   7. Со вас имаме доста слични размислувања во врска со општествената улога на стрип-авторот. Можеби едно од ретките несогласувања е што за разлика од моето мнение дека авторот треба да ги наметне своите погледи и идеали, вие сте со поалтруистички сфаќања, сметајќи дека неговата благородна мисија се состои во тоа да му го даде на читателот она што му е потребно. Па, какви стрипови ѝ требаат на Македонија денес?
   Ова прашање има две строго поделени солуции.
   Првата солуција доаѓа до израз кога авторите се во размислување за изборот на темите, стилот, методот што ќе го применат во работата врз стрипот итн, итн. Но ова пак – до некаде значи ограничување на нивната слободна диспозиција особено кога се работи за дело по нарачка, или кога авторите помодно следат некој тренд во стрип-творештвото итн. Сепак тие не се сосема лишени од една ваква слободна своја диспозиција, од слобода во творештвото. Секогаш на нив самите, останува колку ќе ги искористат своите таленти можности при изработувањето на конкретниот стрип, а со тоа и колку ќе ги искористат своите шанси за градење на својата успешна уметничка стрип-кариера.
   И втората солуција доаѓа до израз во почетната фаза, но откако авторот веќе се определил за конкретниот стрип, пред пристапот кон неговата реализација. На стрип-авторот (или стрип-авторите – ако се работи за двајца автори: автор-сценарист и автор-цртач – реализатор) тогаш му се наметнуваат основните прашања: кому е наменет стрипот, кои ќе бидат неговите реципиенти, дали им е токму таков стрип потребен, како ќе биде прифатен и разбран и така натаму, и така натаму.
   Откако ќе се расчисти со одговорите на овие прашања ќе се пристапи кон реализацијата на стрипот. И токму тогаш стапува на сцена, да речам, благото наметнување на волјата на авторот, неговата идеја – порака. За да имаме реципиенти треба да имаме стрипови атрактивни за нив. Не е добро да се создаде стрипот, а да нема реципиенти. Во светот на уметноста веќе има примери на дела што никогаш не биле побарани од ниеден реципиент. Пред година две во Њуjорк се одржа изложба на книги од библиотеки кои што никогаш од ниеден читател не биле побарани да бидат прочитани.
   Затоа, сметам дека е поцелисходно и пополезно стрип-авторите да обработуваат актуелни, современи теми, она што е секојдневие на луѓето со цел – преку нив полесно да ги пласираат своите пораки, идеи. Сето тоа да го прават со дискретно следење на нивните интересирања, знаења, идеали и идоли и сл. Бројот на денешните стрип-реципиенти е мал, па барем со еден ваков пристап во стрип-творештвото, тој број да се задржи и постепено да се зголемува. Стрипот, според мое мислење е во криза. Кога зборувам за криза во стрип-творештвото, не мислам толку на квантитетот колку на квалитетот и тоа најмногу на комик-стрипот, односно на карикатурниот, духовитиот стрип. Денеска е тешко да насмееш некого, а и општо земено, луѓето сѐ помалку се смеат.
   За добри стрип-мајстори, добри цртачи, и сценаристи, не е голем проблем, не е непремостлива тешкотија да направат добар стрип со Принц Валиант, Хогар, Астерикс, и други историски ликови од некоја туѓа историја, или стрип од Дивиот запад, со Били Кид, Зоро и сл. Се поставува прашањето колку тоа во денешново време е интересно за нашите реципиенти, пред сѐ младите реципиенти. Ако имаме релативно добар број стрипови, релативно добра продукција со наши национални јунаци и други елементи, дали имаме и доволен број реципиенти за нив. Се запрашал ли некој глобално, колкав е бројот на стрип-реципиентите. За ова – според мене, доволно покажува фактот што стрип-творештвото кај нас не може да опстане на комерцијална основа, и од стрип-творештво не може да се живее. Така?

   8. Годинава бевте еден од учесниците на првата Стрип колонија во Велес. Од впечатокот стекнат преку дружењата со помладите колеги од Македонија, според вас каква е иднината на домашната стрип-сцена?
   Работата на колониите е динамична, интензивна. Таквата работа за ново стрип-дело (малку нескромно речено), мене, глобално не ми одговара. А, работата на стрип-колониите и воопшто на уметничките колонии, токму со тоа се одликува. Како да се работи за натпревар, бидејќи сите брзаат. А уметничката работа бара мир, спокој, размислување, а не брзање. Со брзањето може да се поткрадне грешка која може да биде фатална за делото. За да се избегне тоа, на уметничките колонии се довршуваат делата започнати дома – во своето ателје, делата за кои долго се размислувало, за кои се извршени потребните подготовки и кои веќе дома – во ателјето се почетно поставени. Со сигурност можам да кажам дека врвните дела на уметниците не се направени на временски кратките уметнички колонии на кои покрај уметничкото творење краткото време се троши и за други активности: дружење, меѓусебно запознавање, размена на искуства, запознавање на околината итн.
   Веќе реков нешто за иднината на домашната стрип-сцена. Според моето мислење, стрипот воопшто, а посебно комик-стрипот, односно духовитиот стрип, кај нас има перспектива. Иако луѓето по природа се љубопитни, по малку и самобендисани и помодни, а со тоа и поподложни на лесно прифаќање на новини и нови сфери на интересирање кои често пати се и некорисни и штетни, мислам дека нема туку-така, да се откажат од реципирање на стрипот. Живеењето со стрипот, како генерациска навика и едукативно-воспитен метод во културолошко издигнување и оформување на младата личност, кај нас има долгогодишната традиција. Затоа сметам дека гладта кон овој вид духовна храна, уште долго ќе постои кај лугето. А, на стрип-авторите задача им е повеќе да ги следат стрип-реципиентите кај нас. Нивниот начин на живеење, ментален склоп на нештата и сл. Ова (пак ќе речам) заради кризата и опасноста од згаснувањето на интересирањето за стрипот. Македонија има млади стрип-автори и тоа е добро за перспективата на стрипот кај нас.
   Добро е и што има млади стрип-творци. Тоа дава надеж за неговата иднина во нашата земја.

   9. За крај, знам дека работите на серијалот кратки хумористични стрипови во кои протагонист е Русето. Имате ли можеби и други планови за во иднина?
   
Што се однесува до стрип-серијалот „Русето и Маричето“, со задоволство можам да кажам дека беше правен во соработка со нашиот голем стрип-вљубеник и стрип-творец, почитуваниот Ване Трајков. Сега за сега немаме договорено понатамошна соработка. Можеби ќе има во иднина. Тој е поупатен во трендовите на македонскиот стрип и пошироко, па секоја соработка со него е многу плодотворна и полезна.
   Инаку, во своето делување често се навраќам на стрипот, велам често бидејќи работам и друго, (цртани филмови, хумористични раскази, слики). Но, реков, не го заборавам ниту стрипот, особено не – последниве пет-шест години. На тоа ме потсетуваат и роковите на стрип-фестивалите на кои што редовно учествувам (Велес, Белград…), И така, малку по малку и се изродува по некоја нова стрип-табла. Во последно време (има четири-пет години), на пример во работата ја воведов компјутерска техника. Како и секој така и јас кога се втурнувам во некој нов свет на непознати творечки можности и предизвици, сакам да сум со компјутерот. Сакам да изведам, да испилам како што се вели, нешто врвно, нешто квалитетно Волтдизниевско (ова намерно го велам вака, бомбасто и на овие мои години), со цел повеќе да ги заинтересираме и младите за стрипот.
   Во стрип-творештвото сега за сега немам некои големи планови, но имам во план редовно да создавам, па, ќе видиме што ќе биде.

Александар Стеванов
Objavljeno: 10.03.2019.
Strip: Noćni sud (104)      Autor: Franja Straka
Objavljeno: 10.03.2019.
Strip: Cane (361)      Autor: Goran Milenković
Objavljeno: 09.03.2019.
Mek Koj među prgavim indijancima...      Autor: Ilija Bakić

  ...i još gorim ćerkama - „Mek Koj
  knjiga 2“ Gurmelana i Palasiosa;
 
  izdavač Darkwood 2017.

Vestern strip (ili, u ovim krajevima, „kaubojac“) „Mek Koj“ scenariste Žana-Pjera Gurmelana i crtača Antonija Ernandeza Palasiosa startovao je 1974. godine kratkim epizodama (od oko desetak stranica) prilagođenim za objavljivanje u časopisima, u vreme poslednje masovne popularnosti ovog žanra koja se ponajviše temeljila na neočekivanom uspehu „špageti vesterna“ na koju „Novi svet“, uprkos svojim sećanjem na Divlji zapad, nije imao adekvatan odgovor jer je, u filmu, bio okrenut „egzistencijalnom“ ili „anti“ vesternu, dok je u stripovima ponavljao izlizane „palp“ obrasce. U ostatku sveta vestern je bio na mnogo boljem glasu i nije smatran samo pukom zabavom za dečake; zato su dobri vesterni nastajali širom planete: u Argentini („Larigan“, „Cisko Kid“), Engleskoj („Met Meriot“, „Mat Dilan“, „Ves Slejd“), Italiji („Teks Viler“, „Koko Bil“, serijal „Priče sa Divljeg Zapada“), Francuskoj („Džeri Spring“, „Talični Tom“, „Bluberi“, „Komanča“). Najveći uticaj u francusko-belgijskoj strip školi imao je „Bluberi“ koji je, nasledivši „Džerija Springa“, postao etalon za mnogobrojne nove strip vesterne pa i „Mek Koja“. Pošto je solidno prošao kod čitalaca magazina, „Mek Koj“ je uznapredovao do „albumskog stripa“; kratke priče sabrane su u premijerni album „Legenda o Aleksisu Mek Koju“, a nadalje će se njegove avanture isključivo prostirati na albumsku dužinu (najmanje 48 strana). „Mek Koj“ je štampan u Jugoslaviji u različitim izdanjima, od „Eks almanaha“, „Biser stripa“ i „Supera“ do „Politikinog zabavnika“, najčešće u crno-beloj varijanti. Stoga ovaj heroj nije nepoznat iskusnim stripofilima što je svakako  plus za poduhvat agilnog „Darkwood“-a koji ovaj serijal prezentuje u punom sjaju - u visokokvalitetnim, kolorno štampanim knjigama sa tvrdim koricama koje sadrže po tri albuma-epizode.

Mek Koj je na početku svog života poručnik u južnjačkoj vojsci koja se povlači pred severnjacima. Pošto biva zarobljen Mek Koj, za račun severnjaka, odlazi u Meksiko i tamo, usred silnih peripetija, saznaje da je građanski rat okončan pa sa drugarima Čarlijem i Maksijem kreće kući. Put ih, u epizodi „Mek Kojeva pobeda“, vodi do dama koje napadaju Indijanci. One se predstavljaju kao tri kćeri koje iz zatvora žele da oslobode oca znanog kao Ubica Kejn. Mek Koj i drugovi su prinuđeni da im pomognu ali oslobađanjem Ubice Kejna njihove nevolje tek počinju... Ipak, Mek i njegovi prelaze Rio grande i vraćaju se u domovinu da bi upali u rat vojske i Apača u kome će, kao regrutovani specijalni izviđači, otkriti ko crvenokošce snabdeva oružjem i „vatrenom vodom“. U trećoj epizodi, „Bela smrt“, Mek Koj i družina dobijaju zadatak da sačekaju komandantovu kćeku ali nju otimaju Indijanci pa vojnici kreću da je oslobode; onda se u sve umešaju zlato, opijum i „bela gospa“, prikaza koja u snežom bespuću mami zalutale ljude od kojih niko ne preživljava taj susret. Kad se Mek i drugovi vrate sa oslobođenom devojkom zatiču prazan gradić jer stanovnici odlaze na istok gde je (opet) pronađeno zlato!

Epizode, nastale 1976. i 1977. godine, rezultat su međusobnog usklađivanja i usaglašavanja autora odnosno njihovog iskušavanja sopstvenih snaga. Gurmelanov scenario je manje-više korektan u ponovnom prepričavanju žanrovskih obrazaca ali ga muče razrešavanja zapleta (koja traže da se situacije objasne za šta je potrebno previše rečenica koje opterećuju sliku). I osnovni ton priča se menja - prva epizoda je bazirana na gegu i karikiranju dok su ostale ozbiljnije, sa samo ponekim humornim „oduškom“. Palasiosov crtež i dalje izaziva različite reakcije. Njegov grafizam temelji se na mnoštvu linija-šrafura koje grade objekte, što ima svoje prednosti ali i mane jer se nacrtani oblik lako gubi-utapa u to mnoštvo. Ipak, pejzaži  su vrlo ubedljivi dok crteži lica i mimike nisu uvek uspešni čega je on svestan pa te manjkavosti obilno kompenzuje ekstravagantnim kolorom, intenzivnim čistim bojama i njihovim neuobičajenim spojevima (poneki kvadrati/table liče na tehnikolor filmove) što stripu daje dozu psihodeličnosti (primerenu periodu u kome je stvaran). Crtač, ponekad, nalazi i neobična rešenja kao u slučaju nesrećnog psa koga svi šutiraju (u „Traži se Mek Koj“) jer je za njega grafizam potpuno promenjen te je nacrtan karikaturalno svedeno. Kao kuriozum ovih epizoda pomenimo i pojave junaka koji liče na popularne glumce u vesternima kakvi su Džon Vejn ili Džek Palans.

Rečju, „Mek Koj“ se, u drugoj knjizi sabranih avantura, razvija i napreduje iskušavajući sopstvene snage i to, svakako, na zadovoljstvo ljubitelja vesterna koji će sa nestrpljenjem očekivati sledeći tom.

(„Dnevnik“, 2019)
Objavljeno: 08.03.2019.
Pretplata za Stripčine 2019...     Press: Besna kobila
  ...Kristof Šabute i Jošiharu Cuge!

Krajem februara Besna kobila je napunila devet godina, što je prilika da oglasimo pretplatu za dva ključna stripa koja ćemo objaviti ove godine.

Kristof Šabute – ČISTILIŠTE
Besna kobila je dosad objavila 4 grafička romana ovog proslavljenog francuskog autora (Veštice, Pun mesec, Mobi Dik, Malo drveta i gvožđa). Na redu je Čistilište, priča o Benžamenu, mladom informatičaru koji uživa u sreći i blagodetima liberalnog kapitalizma sve dok ne izgubi kuću, posao i sve drugo što se može izgubiti. Njegov novi život počinje tek kad stigne u Čistilište, ali i borba protiv nepravdi koje su mu nanete i koje je nanosio. Još jedan Šabute u punom sjaju, i što je retkost – u koloru.
(edicija Stripčine, format B5, 186 strana, kolor, tvrde korice, planirani izlazak iz štampe maj 2019)

Jošiharu Cuge – ČOVEK BEZ TALENTA
Besna kobila je ponosna što nakon devet godina potrage za pravima može da najavi objavljivanje ovog stripa kojim smo i želeli da započnemo ediciju Stripčine. U osnovi autobiografski strip, Čovek bez talenta je remek-delo japanske mange, tačnije vatakuši mange (stripa o sebi). Priča o strip autoru koji odbija da pravi kompromise i radi po narudžbini, pa napušta zanimanje za koje je talentovan i počinje da se bavi krajnje bizarnim poslovima koji, uprkos njegovim nadanjima, ne donose nikakve prihode, a koji i njega i njegovu porodicu (ženu i dete) sve dublje guraju u bedu. Autor uzdiže taj, i svoj i junakov, životni debakl u istinsku odu bekstvu od ustaljenih normi. Iako je posle ovog stripa prestao da objavljuje, Jošiharu Cuge je i dan-danas jedan od najcenjenijih mangaka u Japanu, a strip Čovek bez talenta je često na listama najboljih stripova svih vremena.
(edicija Stripčine, format A5, 224 strane, crno-belo, tvrde korice, planirani izlazak iz štampe septembar 2019)

Zajednička pretplatna cena za oba ovogodišnja naslova edicije STRIPČINE je 2300 dinara, a sva poštarina je uračunata u cenu. Knjige šaljemo po redu izlaska iz štampe. Pretplata traje od 01. marta do 15. aprila 2019. i važi za teritoriju Srbije.

Pretplata se uplaćuje opštom uplatnicom: pod uplatilac upišete vaše podatke, pod svrha uplate – STRIPČINE 2019, pod primalac – IP Besna kobila d.o.o, Branka Pešića 20, 11080 Zemun, pod valuta – RSD, pod iznos – 2300, a pod račun primaoca – 330-4010733-61.
Na kraju, važno je i da nam na naš e-mail info@besnakobila.co.rs  potvrdite uplatu i još jednom za svaki slučaj napišete svoju adresu na koju ćemo vam slati knjige.

Objavljeno: 07.03.2019.
Strip: Kumova slama (27)      Autor: Mirko Zulić
Objavljeno: 07.03.2019.
Leteći start Čarobne knjige...     Press: Čarobna knjiga
  ...Merkurio Loi 3 i Komesar Ričardi 3!

   Potražite novi tom! MERKURIO LOI 3
   Dve nove priče koje će vas ostaviti bez daha: "Nesrećnik" i "Šetnja po Rimu"

   Merkurio Loi nije običan čovek. On je i profesor, i ljubavnik, i filozof... ali, pre svega, on je neverovatno radoznao. Ta znatiželja često ga dovodi u neobične i opasne situacije. Njegove duge šetnje misterioznim Rimom 19. veka često se završavaju uplitanjem u mračne poslove nekog od tadašnjih tajnih društava. Njegov mladi asistent Otone, i sam je član jednog od takvih društava, što predstavlja odličnu podlogu za uzbudljiv istorijski triler.
   Napete i uverljive priče ovog serijala plene pažnju čitalaca i dobijaju pohvale kritike zbog sugestivne italijanske scenografije, dinamične radnje i punog kolora.
   PORUČITE ODMAH!

   NA LETEĆEM STARTU! „Merkurio Loi 3“ je na Letećem startu od 06. do 09. marta u striparnici „Čarobna knjiga” u Dečanskoj 5 u Beogradu, striparnici „Alan Ford” na Novom Beogradu, Klubu čitalaca Čarobne knjige „Bulevar Books” u Novom Sadu i na našem sajtu po ceni od 870 dinara po tomu. Po završetku Letećeg starta, cena u našim klubovima čitalaca i na sajtu iznosiće 1.000 dinara, dok ćete ga u ostalim knjižarama moći nabaviti po ceni od 1.299 dinara.



   TREĆA KNJIGA IZ SERIJALA KOMESAR RIČARDI
   U ovom tomu, sve četiri priče su u crno-beloj tehnici, baš kao što su originalno objavljene u Il Commissario Ricciardi Magazine 2018.

   Četiri uzbudljive priče o čuvenom komesaru u samo jednom tomu!
   PORUČITE ODMAH

   „Komesar Ričardi” je  strip zasnovan na seriji romana o čuvenom komesaru, liku kog je stvorio poznati italijanski pisac Maurico de Đovani (Maurizio de Giovanni).
   Pred vama je nova knjiga s četiri uzbudljive priče o komesaru Ričardiju uz koju dobijate i intervju s njegovim tvorcem Mauricijom de Đovanijem, iz kog ćete saznati kako je nastao lik čuvenog komesara, pročitaćete zanimljivosti o književnom i stripskom životu tog junaka, kao i o drugim likovima iz serijala.
   Evo priča iz treće knjige:
DESET PARA: Ubistvo jedne devojčice zauvek menja sudbinu mladog Luiđija Alfreda Ričardija.
OTIĆI I OSTAVITI: Doktor Modo čini sve da spase život dečaka kog je majka ostavila u bolnici.
BUKET CVEĆA: Brigadir Majone prati neobičnog lopova tokom proslave narodnog praznika Insenje.
GROZNICA: Smrt jednog slepca u Španskoj četvrti otkriva neizlečivu strast prema lutriji u Napulju.

   NA LETEĆEM STARTU! „Komesar Ričardi“ 3 biće na Letećem startu od 06. do 09. marta u striparnici „Čarobna knjiga” u Dečanskoj 5 u Beogradu, striparnici „Alan Ford” na Novom Beogradu, Klubu čitalaca Čarobne knjige „Bulevar Books” u Novom Sadu i na našem sajtu po ceni od 800 dinara. Po završetku Letećeg starta, cena u našim klubovima čitalaca i na sajtu iznosiće 900 dinara, dok će u ostalim knjižarama ona biti 1.199 dinara.

Objavljeno: 06.03.2019.
Stripolis promocija ...     Press: Stripolis
  ...u Novom Sadu!

U subotu 9. marta u Novom Sadu održaće se izložba, promocija i razgovor povodom deset godina postojanja časopisa „Stripolis“.

U knjižari „Bulevar-Books“ (Bulevar Mihajla Pupina 6.) sa početkom u 19.00 h. biće upriličen razgovor sa akademskim slikarom i urednikom časopisa Brankom Đukićem. Govoriće se o nastanku časopisa, autorima koji su objavljivali stripove u njemu, kao i o značaju i ulozi Stripolisa u kulturi domaćeg i svetskog stripa.

Program će se nastaviti u galeriji „S.U.L.U.V“ (Bulevar Mihajla Pupina 9.) u 20.00 h. gde će biti otvorena izložba radova vodećih autora koji su učestvovali u ovom projektu, poput Edmonda Bodoena, Juko Šimicu, Vitoria Đardina, Silvia Kadela, Pitera Kupera, Igora Tuverija i mnogih drugih...

Posetiocima će biti omogućena kupovina časopisa po popularnim cenama.

Pozivamo sve prijatelje koji su sve ove godine bili uz nas da svojim dolaskom uveličaju svečanost.
Objavljeno: 04.03.2019.
Strip: Montenegrini (447)      Autor: Simon Vučković
Objavljeno: 04.03.2019.
Otvoreni poziv za strip autore...     Press: SCM
  ...za 17 Internacionalni
  strip konkurs VELES 2019!

Propozicije

- Pravo učešća imaju svi autori iz celog sveta, nezavisno od pola i uzrasta;

- Dužina stripova treba da bude od 1 do 6 tabli, na A4 formatu (min 300 dpi ukoliko se šalje elektronskim putem). Ukoliko je strip od 1 strane treba da bude sa najmanje 5 sličica.

- Pristigli stripovi neće biti vraćeni. Samim prijemom od strane organizatora, oni daju pravo organizatoru da ih objavljuje i prezentira, zajedno sa autorima u sklopu promocije svojih aktivnosti. Autori poslatih stripova ulaze u kombinaciju za obezbeđivanje puta, smeštaja i ishrane tokom 14. Internacionalnog salona stripa VELES 2018 (sredinom septembra).

- Tema je slobodna. Svaki autor (crtač, tuš, kolor) može učestvovati samo sa jednim stripom. Izuzetak postoji samo za scenariste koji mogu da urade scenarija za više stripova. Svaki autor i deo autorskog tima treba da bude potpisan na stripu sa naznakom ko je šta uradio.

- Zajedno sa stripovima treba poslati i ličnu biografiju, fotografiju, kontakt podaci i godina kada je strip nacrtan. Na svim stripovima trebaju biti navedeni svi autori kao i naslov stripa. Bez ovih informacija neće biti uzeti u obzir za nagrade

- Svi pristigli stripovi biće uzeti u konkurenciju za nagrade:
  · Prva nagrada ZLATAN STRIP 200 EU, diploma.
  · Druga nagrada, diploma.
  · Treća nagrada, diploma.
  · Nagrada za najbolje scenario, diploma.
  · Nagrada za najboljeg autora do 18 g, diploma
  · Nagrada za najmlađeg učesnika, diploma
  · Ostale specijalne nagrade

Rok za slanje radova je 20-og septembra 2019. godine. Oni mogu da se šalju na
a) Adresu Strip centar Makedonije-Veles (za konkurs) Ul VASIL GJORGOV br 78 1400 Veles
б) Ili na emailu: stripkonkurs@gmail.com

Objavljeno: 03.03.2019.
Strip: Noćni sud (103)      Autor: Franja Straka
Objavljeno: 03.03.2019.
Strip: Cane (360)      Autor: Goran Milenković
Objavljeno: 02.03.2019.
Homo ludens ipak trijumfuje!...      Autor: Ilija Bakić

  ...„Samonikli korov strip #7-#12“ Franje
  Strake;
 izdavač „Bratstvo duše“ 2018.

Franja Straka (1952) spada među najagilnije strip alternativce ovih prostora; takođe je i među najproduktivnijima i među tematski najraznovrsnijima a ovo poslednje podrazumeva  priče iz života radnika, stripovanu poeziju i prozu različitih žanrova, parodije poznatih dela, različite „slobodne forme“... Paradoksalno (ali praktično izvedeno) Straka je i vizuelno i scenaristički - prepoznatljivo neprepoznatljiv (i obrnuto) odnosno dosledno nedosledan. Njegov dosadašnji opus obiman je i razbacan u mnoštvu izdanja. U tom šarenilu centralno mesto ipak zauzima „Samonikli korov strip“; od početka njegovog izlaženja 2002.g. do sada, pojavilo se bezmalo 600 brojeva. U trenutku nastanka ova publikacija je bila novost za domaću strip scenu pošto je reč o „e-zinu“ odnosno elektronskom izdanju slatom putem e-maila. Ako je andergraund strip 1990-tih podrazumevao fotokopirano umnožavanje i interno organizovanu distribuciju „Samonikli...“ je doneo još alternativniji način uz korišćenje digitalne tehnologije: stripove, crtane na klasični način, Straka je skenirao, elektronski obrađivao, pakovao (kompresovao) i besplatno slao čitaocima. Time je sačuvana izvorna sloboda stvaranja bez ograničenja od formalnih autoriteta (glavnih, odgovornih, umetničkih i tehničkih urednika) odnosno sloboda određivanja formata, obima publikacije i ritma izlaženja. Preostala je samo jedna (najteža) prepreka - autocenzura sa kojom se svaki alternativac bori kako i koliko zna i ume. Ultimativno ograničenje ovakvog konceptu stvaranja bilo je - i ostalo - autorov talent, radoznalost i domišljatost odnosno  predanosti radu (tako je otpao izgovor o uredniku koji sprečava stvaraoca da radi više i bolje a iza koga se, naravno, krila klasična lenjost). Straka je izdržao sva iskušenja, od besparice do kvarova opreme i objavljivao „Samonikle korov stripove“ na radost sve brojnije publike. Ono što je, ipak, ostalo neostvareno jeste pojava „Samoniklog...“ u, za strip, primarno-originalnom obliku - na papiru. Ovim albumom (drugim u nizu), u uzdanju alternativne-andergraund kuće „Bratstvo duša“ koju vodi uporni entuzijasta Zdenko Franjić, i ta je „falinka“ „Samoniklog...“ konačno ispravljena.

Čitalac ovog albuma, dakle, ima priliku da obnovi poznavanje „Samoniklog...“ ili da se upozna sa njim. Kako god bilo, šest brojeva „Samoniklog...“ u drugom tomu, dovoljno je da svakog znatiželjnika uvere u Strakin bujni, neobuzdani talenat odnosno vrcavu visprenost koja glatko prelazi s teme na temu smenjujući groteske sa cinizmom ali i čistim ludizmom neobuzdane mašte koja nesputano prateći sopstvene puteve podseća na nadrealističke vežbe iz automatskog pisanja koje će začuditi kako publiku tako i stvaraoca. Bez obzira da li kreće iz realno životnih pozicija ili odmah barata „profilisanim“ situacijama kakve su „priručnik smešnih smrti u 100 lekcija“ odnosno „akrobacije na temu varijacije“ lovačkih priča, Straka ustrajno razgrađuje dešavanja dovodeći ih do apsurdnog gega koliko smešnog i infantilnog toliko i sentencijski mudrog. Ništa se u ovim stripovima ne podrazumeva jer je podložno testiranju na (be)smisao, od antijunaka priča do izdržljivosti strip medija i samog crteža (redukovanog na niz karakterističnih linija ili potpuno izbačenog iz kvadrata i zamenjenog smenama crne i bele boje), sočnog korišćenja jezika (ovde se može pročitati i prvi ovdašnji strip na romskom), viceva i dosetki. Straka istrajno razvija karikaturu kao način crtanja i promišljanja ne jednog trenutka več čitavog (globalnog) postojanja. Taj, u osnovi subverzivni stav (kome ništa nije sveto i nedodirljivo) pohvala je lucidnosti i čistom ludizmu otvorenog duha koga je sve manje u modernom svetu hedonističkog pomodarstva i lažnih vesti. Zato je „Samonikli korov strip“ preko potreban dah nepatvorene zdravorazumske svežine.

(„Dnevnik“, 2019)
Objavljeno: 01.03.2019.
Svi prilozi su vlasništvo autora. U slučaju da želite da ih na bilo koji način eksploatišete, molimo vas da se obratite autorima priloga.
U slučaju da nisu potpisane možete ih slobodno koristiti jer su to neautorizovane vesti ovog servisa, STRIP VESTI.